Tweeduizend

Van alle getallen onder de twintigduizend is 2000 bijna het saaiste. Niet helemaal, want als 2000 echt het saaiste getal was onder de 2000, dan zou dat een opmerkelijke eigenschap van 2000 zijn, want meestal ligt er tussen A en 10 A een getal dat aanzienlijk saaier is dan A.

Waarom is 2000 zo vervelend? Bij een getal boven de duizend probeer je te zien door welke getallen het deelbaar is. Voor grote getallen is dat lastig. Bij 2000 zie je de delers in één oogopslag zitten. En wat een stom stelletje factoren!

Als u 2000 interessant vindt omdat de laatste drie cijfers hetzelfde zijn, dan is 1999 veel aardiger, want dat getal heeft helemaal geen delers en uit je hoofd kost het je toch wel de tijd om een mandarijn te eten om dat vast te stellen. De getallen met drie dezelfde laatste cijfers vormen de tafel van 111 behalve dan dat ze bij elk duizendtal weer opnieuw moeten beginnen. Van de jaartallen met drie gelijke laatste cijfers is 2000 de vervelendste.

Van 1000 kun je tenminste zeggen dat het een derde macht is. Duizend blijft een derde macht of je het nu in het negentallig stelsel (dan heeft het de gespiegelde vorm 1331) of in het zeventallig stelsel (dan heeft het de herhalende vorm 2626) opschrijft. Het getal 2000 ziet er alleen in het tientallig stelsel bijzonder uit en is op geen enkele manier sympathiek.

Bas Heijne heeft groot gelijk: het gaat er om voor 2000 een aardige betekenis te verzinnen. Als jaartal is elk honderdvoud goed. Een eeuw is namelijk een prettige periode die voor een mens te overzien valt. Je moet wel pech hebben wil je niet van elke historische datum die je van belang vindt, een zoveel-eeuwig bestaan kunnen meemaken. Beroemde personen komen zelfs twee keer in de eeuw aan de beurt, bij geboorte en sterven, behalve als ze omstreeks 100 jaar oud werden. Maar een periode van 1000 jaar is te lang om te overzien. Het zou nu de tijd zijn voor boeken als Duizend Jaar Jacht, of Een Millennium Minnebrieven, maar wie die kan schrijven, kan ook de totale geschiedenissen van Moord en Woord wel aan.

Van wat, zo is de vraag, kun je 2000 exemplaren een prettig aantal noemen? 2000 seconden is iets meer dan een half uur, 2000 uur is bijna drie maanden, 2000 maanden is 167 jaren. Daar zit geen menselijke maat bij. Er schiet mij niets te binnen dat 2000 gulden kost. Geen voertuig gaat 2000 meter of kilometer per uur of seconde. Geen leger van 2000 man verloor of won een slag. Geen berg of zee van 2000 meter hoogte of diepte heeft een klinkende naam. Geen boom is 2000 jaar oud of meter hoog. Toen het collegegeld 1000 gulden werd, was ik razend. Nu het op 2000 zit, is het van geen belang. Twintigduizend frank kostte het parelsnoer. Bij Monopoly-Af kreeg je vroeger 200 gulden en nu 20.000. Nooit 2000. De bijbel zegt wel 17 keer 2000, maar het is aldoor 'ongeveer 2000 ellen' en 'doodde hij ongeveer 2000 man'. Dat is geen tellen, dat is schatten.

Er is geen boek met 2000 hoofdstukken of bladzijden. Er is geen gedicht van 2000 regels of coupletten. Er is geen verhaal van 2000 woorden of zinnen. Ze zullen wel bestaan, maar dan had de auteur het niet bedoeld.

Het enige waarvan er bewust 2000 zijn gemaakt, dat zijn gedichten en verhalen van 2000 lettergrepen. Vondel schreef rond 1647 het gedicht Barber aan Dioscoros, haren vader, in de reeks Brieven der Heilige Maeghden. De tekst van 1647 woorden is iets houteriger dan de andere maagdenverzen. 1647 zou een jaartal kunnen zijn, maar wij weten niet precies uit welk jaar Barber stamt. Het aantal lettergrepen is makkelijk te bepalen. Vier regels tellen steeds 52 syllaben. Er zijn 154 regels en de laatste twee zijn twaalf-syllabig. Samen dus precies 2000. Vondel zat zich onder het dichten wel eens te vervelen, dan krijg je dat.

Toen ik hoorde dat ik een stuk over 2000 moest schrijven, dacht ik: Ha, een verhaal waarin 2000 niet voor komt maar dat precies 2000 woorden telt. Helaas: ik mocht maar 1000 woorden hebben, en dat betekent in het Nederlands meestal 1627 lettergrepen. Natuurlijk kunnen theoretisch alleen polysyllabische woordconglomeraten toegepast worden (Dat was een zin van 8 woorden met 27 lettergrepen). Tekstkopers denken altijd in woordentallen, omdat ze menen dat wij tekstverkopers niet buiten al die kleintjes kunnen.

Er is gelukkig een middel om op een centimeter papier veel lettergrepen te proppen. Een woord van 24 letters is niets bijzonders en geeft tussen de vijf (rijks-voor-lich-tings-dienst) en de negen (u-ni-ver-si-teits-bi-bli-o-theek) lettergrepen. Maar het getal dat uit 24 negens bestaat (999999999999999999999999) levert meer dan honderd lettergrepen. Elk groepje van drie negens heeft immers dertien syllaben (ne-gen-hon-derd-en-ne-gen-en-ne-gen-tig-zil-joen), evenveel als Vondel in een versregel deed. En 777777777777777777777777 levert evenveel lettergrepen als 999999999999999999999999!

2000 dankt zijn opmerkelijkheid uitsluitend aan het tientallig stelsel. Men denkt wel dat dat door ons vingertal komt, maar dat is niet zo. Tien is het eerste saaie getal dat zich voordoet, en daarom werd 10 het eerste getal dat geen eigen cijfer kreeg. 1 is natuurlijk prachtig, maar je weet pas dat je met getallen te maken hebt als er 2 bij komt. Alle getallen onder de tien zijn óf priemgetal (2, 3, 5, 7), óf een macht (4, 8, 9), óf perfect (6, dat gelijk is aan de som van zijn drie delers). Het getal 10 is even onaangenaam als 2000: je ziet direct dat het niets interessants in zijn deelbaarheid heeft.

En die millenniummuizenis? Ach, elke dag gebeuren er honderden ongelukjes en ongelukken door fouten in computerprogramma's. Zelden wordt dat toegegeven. Zelfs al zouden er in de eerste seconde van het jaar 2000 wat meer ongelukken gebeuren, daar kunnen we ons toch niet een heel jaar op verheugen?

Als u heeft meegeteld weet u dat ik bij de volgende punt op 995 woorden en 1995 lettergrepen sta. Nog drie: hier zijn ze.

Verdwenen