`Kosovo' lastig bij staatsbezoek aan China

De oorlog op de Balkan zal de politieke lading van het komend staatsbezoek van koningin Beatrix aan China vergroten. Zowel China als Nederland zijn momenteel lid van de Veiligheidsraad en nemen diametraal tegenovergestelde posities in bij dit gewapende conflict. Daarom zal de kwestie-Kosovo een onontkoombaar thema zijn bij het koninklijk bezoek, dat op 12 april aanvangt.

Dat verwachten de buitenlandwoordvoerders van enkele grote fracties in de Tweede Kamer. Zij denken dat niet zozeer voor de besprekingen van koningin Beatrix zelf, alswel voor die van de meereizende minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) het conflict op de Balkan invloed zal hebben. Geen van de grote partijen vindt echter dat het bezoek daarom niet moet doorgaan.

,,Minister Van Aartsen heeft er straks een heel serieus punt bij in zijn besprekingen met zijn Chinese ambtgenoot'', verwacht B. Koenders, buitenlandspecialist van de PvdA-fractie. ,,De agenda van Van Aartsen wordt, naast de mensenrechten en het mogelijk lidmaatschap van China van de Wereldhandelsorganisatie, nog langer'', oordeelt de VVD'er Weisglas.

,,Het staatsbezoek wordt er absoluut niet gemakkelijker op'', verwacht het CDA-Kamerlid Verhagen. Andere partijen zien geen effect. China staat, evenals Rusland, aan de kant van Servië in het conflict met de NAVO en heeft onmiddellijke stopzetting van de NAVO-bombardementen geeist. Bovendien heeft China de VN-macht gevetood die in Macedonië is gestationeerd, dit als diplomatieke vergelding voor het feit dat Macedonië onlangs de onafhankelijkheid van Taiwan heeft erkend. ,,Minister Van Aartsen ontkomt er niet aan het punt van de VN-macht met de Chinezen te bespreken'', aldus Koenders. ,,In feite ondergraaft China met het veto van de VN-macht de positie van de Veiligheidsraad, en dat moet Van Aartsen de Chinezen heel duidelijk maken'', vindt Verhagen.

Naast de kwestie-Kosovo zal de mensenrechtensituatie in China bij het staatsbezoek onderwerp van diplomatiek overleg zijn. Twee weken geleden maakten GroenLinks en de SGP duidelijk tegen het staatsbezoek van de koningin gekant te zijn, dit vanwege de verslechtering van de mensenrechtensituatie in China. Ongeveer gelijktijdig met het bezoek van de koningin aan China, is er een bezoek van de Chinese premier Zhu Rongji aan de Verenigde Staten gepland, waar naar verwachting de verslechterde mensenrechtensituatie alsmede de Balkanoorlog aan de orde zullen komen. Overigens is de vraag of dit bezoek doorgaat, gelet op de snel verslechterende betrekkingen tussen Peking en Washington.

Het komend staatsbezoek volgt op het schrappen van een soortgelijk staatsbezoek in 1989 als gevolg van de bloedige onderdrukking door het Chinese leger van de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Twaalf jaar eerder, in 1977, bezocht Beatrix China als kroonprinses in het gezelschap van haar echtgenoot. Toen kregen ze onder meer een rondleiding door het dichte netwerk van schuilkelders dat de bevolking van Peking moet beschermen tegen luchtaanvallen. Tevens werd de prinses tijdens het staatbanquet geconfronteerd met een felle politieke anti-Russische redevoering van de toenmalige vice-premier Li Hsin-Nin. Voor het komend staatsbezoek zijn geen speeches tijdens het staatsbanquet voorzien.