`Ik heb alleen een deuk in mijn bumper'

Hypochonders moeten de Amsterdamse RAI vandaag mijden. Patiënten treffen elkaar op het `Leven met kanker-plein'.

Drie vrouwen uit Apeldoorn staan op het `Leven-met'kankerplein' in de Amsterdamse Rai. ,,We noemen het het kankerfestival.'' De Nederlandse Kankerbestrijding viert het vijftigjarig bestaan met het tweedaagse congres: ,,Kanker in de Rai''.

Riet Martherus (62): ,,Hier is toch ook altijd de autorai?''

Cor Berman (69): ,,Ja, wij zijn vandaag de auto`s. Maar dan zonder bumpers.'' Sita Israëls (61): ,,Ik heb alleen maar een deuk in mijn bumper.''

Alledrie hadden ze borstkanker. Ze kennen elkaar van de lotgenotenvereniging en ze geven meteen het antwoord op de vraag die niemand durft te stellen. ,,Ik heb een borstsparende operatie gehad,'' zegt Sita. ,,De mijne is geamputeerd'', zegt Cor.

Waarom ze naar de Rai zijn gekomen? Om antwoorden te vinden. Hoe erfelijk is hun ziekte, bijvoorbeeld. Ze hebben alledrie dochters. En of voeding het kan voorkomen. Zelf hebben ze altijd gezond gegeten. Veel fruit en groente, karnemelk in plaats van melk. ,,Dat schijnt beter te zijn.'' In lezingen, workshops en symposia behandelen wetenschappers en artsen de nieuwste behandelmethodes. Arts én patiënt A. Houtsmuller legt uit hoe zijn -omstreden- dieet kanker beheersbaar kan houden. En, heel voorzichtig, proberen de deskundigen de oorzaak van de ziekte te achterhalen. Is het voeding, stress, of de genen?

Maar de vrouwen zijn ook gekomen om medepatiënten te ontmoeten op het `lotgenotenplein'. Per jaar komen er zestigduizend kankerpatiënten bij. Voor elke kankersoort in welk lichaamsdeel dan ook, is een patiëntenvereniging met een kraam aanwezig. Stichting Olijf voor vrouwen met baarmoederkanker, Stichting Doorgang voor mensen met maag/darmtumoren, en Stichting Kernzaak voor mannen met zaadbalkanker.

De drie mannen van Kernzaak hebben het grapje vaker gemaakt. ,,Een tumor in je ballen is een klotestreek.'' De ziekte treft vooral jonge mannen, tussen de 18 en de 35. ,,Het goede nieuws is dat negen van de tien mannen ervan geneest.''

Voor wie het nog nooit heeft gezien, is het even schrikken. De mannen, en een enkele vrouw, die een gat net boven hun borstbeen dichthouden en hees praten. Ze noemen zich gelaryngectomeerden: de tumor op hun stembanden, inclusief hun strottenhoofd is verwijderd. Ze ademen via de opening in hun hals. De een heeft het gat bedekt met een dikke pleister. De ander heeft er een klepje in. Klaas Gorter knoopt zijn boord weg om het te laten zien. ,,Maar sommigen kunnen ook via hun slokdarm praten.''

Wie ook maar de geringste neiging tot hypochondrie heeft, kan vandaag beter niet naar de Rai gaan. Vraag je ex-patiënten hoe hun ziekte zich openbaarde, dan is hun antwoord: het begon met iets onschuldigs. De man met zaadbalkanker had pijn in zijn onderrug, Klaas Gorter was drie weken hees, het rare gevoel in zijn keel bleek een tumor. Sita Israëls had nergens last van. Pas toen ze werd opgeroepen voor een bevolkingsonderzoek werd het knobbeltje in haar borst ontdekt.

Middenin de zaal is een schoonheidssalon. Kramen met pruiken, BH's en gel-achtige borstprothesen die je zelfs 's nachts kunt dragen. Voor donkere vrouwen is er een getinte prothese. Speciaal opgeleide schoonheidsspecialistes geven tips voor de uiterlijke verzorging na chemotherapie en bestraling. Een vrouw doet haar pruik af, de specialiste brengt kleur aan op haar gezicht, en tekent met een dun potlood wenkbrauwen. ,,Als je er gezond uitziet, voel je je ook beter.''

Frans Dreuer, hij is bijna zeventig, loopt onwennig tussen de kramen. Hij zoekt een speciale lotion van het cosmeticamerk Lancaster. ,,Zo'n heerlijke geur. Nee hoor, dat heeft niets met kanker te maken.'' Hij kocht het geurtje twee jaar geleden, samen met zijn vrouw die toen nog gezond was. ,,Daarna heeft de kanker haar letterlijk opgegeten.'' Hij is teleurgesteld; hij kan de geur van gezondheid nergens meer vinden.