Hollands Dagboek

Ed Kronenburg (47), sinds 1975 werkzaam bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, is vanaf 1993 plaatsvervangend kabinetschef van de nu demissionaire Eurocommissaris Hans van den Broek. Hij is nauw betrokken geweest bij de onderhandelingen over Kosovo. Hij en zijn vrouw Liliane hebben drie kinderen.

Woensdag 17 maart

Begin van tweede demissionaire dag, voor Hans van den Broek en voor zijn kabinet. Twintig collega's. Samen uit, samen thuis, maar eerder en anders dan verwacht. In rapport van de Wijzen geen nieuwe feiten. Vrijgepleit van verdachtmakingen over fraude en corruptie. Misschien toch debat met Europees Parlement moeten aangaan alvorens de aftocht te blazen. Onvoldoende `zelfreinigend vermogen'? Maar heeft de Commissie in dit opzicht voldoende armslag? Hopelijk aan het eind van de rit een beter imago voor alles dat met `Brussel' wordt geassocieerd.

Nieuws opent met Kosovo. Daar vloeit echt bloed. Pure terreur: beschieten, plunderen, platbranden. Bij Ontbijt TV commentaar van Nederlandse politici op ontslag van Commissie. Winst voor democratie wordt gesteld. Wellicht. Voorlopig te weinig om Europese kiezers dividend uit te keren, denk ik. Daarvan pas sprake als hun stembusgang gevolgen heeft voor formatie Europese Commissie.

Niet gebruikelijke briefing met Hans ter voorbereiding van wekelijkse Commissievergadering. Wel bespreking na afloop. Post mortem en hoe nu verder? Inmiddels is verklaring uitgegeven dat Commissie liever vandaag dan morgen vertrekt. Minder gelukkige woordkeuze die echter gemoedstoestand van Jacques Santer weergeeft. In officiële reacties is, zonder personen en zaken te scheiden, welgemeend enthousiast gereageerd op zijn ontslag. Geen fair play en dat steekt.

Bespreking met Noren over plannen die ze als OVSE-voorzitter hebben voor uitvoering van (nog ver verwijderd) vredesakkoord in Kosovo. Erg ambitieus. Niet lokale autoriteiten te veel zaken uit handen nemen. We hebben onze les in Bosnië geleerd. Gesprek met collega's over vereenvoudiging van procedures voor wederopbouw (ook) in Bosnië.

Om 16.00 belt zoon Eddy (14). Trots meldt hij reparatie van voordeurbel. 's Morgens geleerd, 's middags in praktijk gebracht. Bravo!

Vergadering op mijn bureau over initiatieven ter bestrijding productie en gebruik van landmijnen. 18.45 met auto richting Doorn, al twee jaar onze thuisbasis. Een toevalstreffer. Onderwijsbehoeften van de kinderen maakten overstap vanuit Brussel noodzakelijk.

Werken in Brussel en half wonen in Doorn. Daarom veel zaken noodgedwongen per telefoon. Oneerlijke verdeling van de ouderlijke plichten, maar het gaat Liliane, mijn vrouw, goed af. Met onze sterspelers en trots Eddy, tweelingbroer Louis en Philippe (11), rasechte Brazilianen, naar Inter Milaan-Manchester United gekeken. Natuurlijk vanwege Ronaldo. Tegen 23.00 weer in auto, terug naar appartement in Brussel.

Donderdag

Thalys naar Parijs. Ruim driehonderd kilometer in 1 uur en 25 minuten. Treinreis Brussel-Driebergen/Zeist is half zo ver maar duurt twee keer zo lang. Met metro naar conferentiecentrum Kléber. Vertrouwd terrein. Ligt op steenworp van de OESO, waar ik zeven jaar heb gewerkt. Op agenda vergadering van internationale contactgroep en eenzijdige ondertekening van vredesakkoord door Kosovo Albanezen. Rust in conferentiecentrum contrasteert met chaos in Kosovo.

Losse regie. Heb in Dayton (VS) anders meegemaakt, toen vredesakkoord voor Bosnië werd afgedwongen. Was Kosovo toen ook maar meegenomen. Kosovo-Albanezen met leider Thaci zitten ogenschijnlijk ontspannen aan de koffie. Zijn uitonderhandeld en wachten op dingen die gaan komen. Veertig dagen sinds begin van Rambouillet. Het is mooi geweest, vinden ze. Ik geef ze gelijk. Alleen waarnemen en oplopende schade noteren is ook voor Europese Unie frustrerend. Hoe vaak nog op bedevaart naar Belgrado om voor de allerlaatste keer te waarschuwen? Wonderen gebeuren daar niet. Het is voor Thaci moeilijk eenheid thuis te bewaren.

Dagelijks nieuwe slachtoffers. Lokale UÇK-commandanten hechten aan pas verworven status. Onafhankelijkheid blijft het streven. Russen beseffen dat ondertekening druk op Miloševic opvoert en zaak op scherp zet. Ze willen een sobere ondertekeningsplechtigheid. Niet op Frans ministerie van BZ, de Quai, maar in Centre Kléber. Russische onderhandelaar Majorski zal niet meetekenen. Amerikaan, Chris Hill, en EU-onderhandelaar, Wolfgang Petritsch, doen dit wel. Kosovo-Albanezen staan daar op. Zien het als soort garantie. Het wordt in de contactgroep besproken. Moeten we onderhandelingen verdagen of afbreken? Wat maakt het uit. Tussen vergaderingen door naar het café-tabac aan de overkant. Echte koffie en ontmoetingscentrum voor de pers. Bekende gezichten.

Ondertekeningsceremonie heeft inderdaad niet veel om het lijf. Rommelig. Misschien meer fanfare als ooit Servische handtekeningen worden gezet. BBC toont verschrikkelijke beelden van misvormingen bij jong en oud in Kazachstan. Gevolg van kernproeven tijdens Koude Oorlog. Waarom nu pas aandacht?

Vrijdag

In media volop speculaties over een nieuwe Commissievoorzitter. Ware sterrenslag. Welke lidstaat zou niet de man of vrouw beschikbaar willen stellen die het nieuwe Europa op de rails moet zetten? Vergaderingen ter voorbereiding van de Algemene Raad, maandelijkse bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken. Veel actuele onderwerpen: financieringsproblematiek (Agenda 2000), maar ook Rusland, Kosovo, Midden-Oosten, mensenrechten China.

Tussendoor gesprek met Zwitserse diplomaten die langskomen om bij te `tanken'. Ze moeten als niet-EU-lid zelf op informatie uit. Waarom nog niet in de EU? ,,We staan vroeg op, maar worden laat wakker'', is de verklaring van een Zwitserse minister die mij is bijgebleven.

Afronding van de week bij Hans. Heeft zojuist ministers van Buitenlandse Zaken van kandidaat-toetreders gebeld. Ze er van verzekerd dat gebeurtenissen in Brussel uitbreidingsonderhandelingen niet zullen frustreren. Vraagt ons alle dossiers volle aandacht te blijven geven.

Zaterdag

Philippe is dinsdag jarig. Beweert dat speelgoedzaken op maandag zijn gesloten. Hint is duidelijk. Moeten vandaag onze slag slaan. Bart Smit is amper wakker als we op de stoep staan. Om 11.00 naar Almere met hockeyelftal van Philippe (jongens D1). Uitslag: 2-2. Opluchting bij Almere, berusting bij coaches van Doorn, onder wie Peter, de buurman. Louis speelt ook uit. Eddy staat door knieblessure aan de kant. Geen hockey, geen ju-jitsu. Om 14.30 terug in Doorn. Uurtje door de bossen gehold.

Om 17.15 met Liliane naar Brussel voor borrel van Laurens Jan. Onder de gasten Walter van Gerven, de Belg in het vijfkoppige Comité van Wijzen. We spreken over de gewraakte zin uit algemene conclusies van het rapport ,,dat het moeilijk wordt (in de Commissie) iemand te vinden die ook maar het minste gevoel heeft verantwoordelijk te zijn''. Niet van zijn hand, wel voor zijn rekening als lid van het Comité. Tekst blijkt niet letterlijk en generaliserend bedoeld. Is de Commissie om de verkeerde reden afgetreden? ,,Verdronken in een glas water'', suggereert een van de gasten. Gedane zaken nemen geen keer.

Berichten uit Kosovo worden steeds alarmerender.

Zondag

07.30. Vroeg ontbijt. Niet fietsen op volle maag. 09.00 van start. Onwrikbaar onderdeel van de zondag. Geen weekenddiensten. Vriendenploeg compleet: Frederik, Ab, Lukas en Willem-Jan. Vandaag de mountainbike. Door Kaapse bossen richting Amerongse berg. Na afloop warme appeltaart bij Frederik als voorschot op zijn verjaardag. Veel vragen over gebeurtenissen in Brussel. Om 14.00 bezoek van Hans en Josée. Zijn vanuit Amsterdam op de terugweg naar Brussel. Afgelopen week passeert de revue. Louis komt thuis van tennistraining en vertrekt gelijk weer met skateboard. Stilzitten is niets voor hem. 22.30 weer naar Brussel. Op maandagochtend is er geen doorkomen aan.

Maandag

07.30 in de benen. Via kantoor naar Raadsgebouw. Hans is er al. Om 09.00 voorbespreking Algemene Raad tussen Commissie en Duits Voorzitterschap. Agendapunten worden in ijltempo doorgenomen. Duitsers hebben haast. Moeten vandaag hun aandacht verdelen tussen NAVO en EU. Minister Joschka Fischer pendelt tussen NAVO-hoofdkwartier en Raadsgebouw. Belangrijkste agendapunten worden, zonder medewerkers, in klein comité tussen ministers en commissarissen tijdens lunch afgehandeld. Om 16.30 is het afgelopen. Tijd gebruikt om zaken op kantoor af te handelen. Jacques Santer blijkt kandidaat voor Europees Parlement!!! Jongensdroom kan het niet zijn, want hij was reeds eerder lid. Dick Holbrooke op herhaling naar Belgrado. Gaat zijn volgende boek How to prevent a war heten? Betwijfel het. 20.00 ben ik op mijn appartement. NOS-nieuws en netwerk. Liliane belt om 22.00 na afloop van ouderavond op school van Eddy. Om 23.15 arriveren logees: mijn zus Fabienne met twee vriendinnen. Moeten morgenochtend voor hun werk in Brussel zijn. De rust wordt op een gezellige manier verstoord.

Dinsdag

Start 07.00. Philippe gebeld om te feliciteren met zijn verjaardag. Vanavond zien we elkaar. 08.15 op kantoor. Beleg vergadering over opvolging bezoek met Hans aan Tirana begin maart. Weinig mensen realiseren zich volgens mij hoe schrijnend en uitzichtloos de situatie daar is. Begrijpelijk dat veel Albanezen hun heil elders zoeken. Onze omvangrijke steun sorteert weinig zichtbaar effect. Besluiten binnenkort met andere donoren hierover te spreken. Gesprek met een Oostenrijkse ambassadeur over Europese veiligheidsidentiteit loopt in het honderd. Maakt rechtsomkeert als hij merkt dat GSM in taxi is achtergebleven.

Bij Hans binnengelopen om te horen wat er uit de Commissievergadering is gekomen. Situatie wordt niet duidelijker. Sommige commissarissen beschouwen zich behoorlijk demissionair, andere minder. Uitsluitsel gewenst. Misschien morgen in Berlijn als Europese Raad bijeenkomt.

Holbrooke vertrekt met lege handen uit Belgrado. Gevolgen niet te overzien. 18.45 naar Doorn. Wekelijkse tennisafspraak met Ad vervalt. Vieren met gezin en mijn moeder verjaardag van Philippe in `de Notabelen'. Breng mijn moeder terug naar ouderlijk huis in Zeist en rijd door naar Brussel. Latertje.

Woensdag 24 maart

Europa anno 1999. Oorlog. Nederlandse vliegers in harm's way. Ik moet denken aan opmerking die Joschka Fischer amper twee weken geleden in Skopje maakte. ,,Europe of the future, against Europe of the past''. Confrontatie tussen het zich verenigende Europa en het dodelijke virus van het nationalisme op de Balkan. Hoe zal het de mensen vergaan die we op dezelfde reis in Tirana hebben ontmoet? Dit wordt zo mogelijk nog erger dan Bosnië.

Telefoontje van Hans uit Berlijn: onder deze omstandigheden is het toch niet mogelijk aanstaande zondag naar Centraal-Azië te vertrekken? Vraagt dit met Ad te bespreken. Graag nadere informatie over voorbereidingen die ECHO (onze afdeling voor humanitaire hulp) treft voor opvang vluchtelingen uit Kosovo. Bel, na contact met collega in kabinet Emma Bonino, meest recente gegevens door naar Berlijn.

Sympathieke hoofdredacteur van onafhankelijke zender B-92, Veran Matic, regelmatige bezoeker van Brussel, in Belgrado gearresteerd. Nu helemaal geen kans meer voor onafhankelijke berichtgeving. Macedonische ambassadeur wil mij direct spreken over humanitaire hulp die nodig is om potentieel enorme vluchtelingenstroom op te vangen. Zorg van zijn regering is niet louter logistiek. Grote toestroom zou etnische verhoudingen kunnen beïnvloeden. Dertig procent van bevolking is van Albanese origine. Vraagt om solidariteit van andere landen bij opvang van vluchtelingen. Geef deze punten, die hout snijden, door aan Berlijn. Reis naar Centraal-Azië definitief afgelast.

Prodi for President. Dit nieuws gaat langs mij heen.

Toeval, maar op dag dat eerste bommen vallen, viert Bosnië-Herzegovina zijn nationale dag. Receptie laat ik lopen om nieuws over Kosovo te volgen. Alarmerende reacties van Serviërs in Nederland. `End game' is begonnen. Ik was het dagboek liever anders geëindigd.