`Het is altijd goed als je producten succes hebben'

De Amerikaanse defensie-industrie volgt met spanning de oorlog in Joegoslavië. ,,Het is de ultieme test om wapens in praktijk te zien functioneren'', zegt een analist.

Operatie Allied Force in Joegoslavië is een productpresentatie in de praktijk, zegt Larry Dickerson, analist van de defensie-industrie bij Forecast International in Connecticut. ,,Het is altijd goed voor bedrijven als hun producten met succes worden gebruikt.''

Hoewel de aanvallen pas net begonnen zijn, durven analisten al voorzichtig te zeggen dat de NAVO-aanvallen goed zijn voor de defensie-industrie. ,,Het is de ultieme test om wapens in de praktijk te zien functioneren'', aldus Dickerson, ,,hoe kil het ook lijkt om dat vast te stellen.''

In de aanvallen zijn tot nu verkenningsvliegtuigen, gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers gebruikt. De B-52 en F-15 Eagle van Boeing, de F-16 en F-117A van Lockheed Martin en de EA-6B Prowler en B2 Stealth van Northrop Grumman. Vooral de B2, gebouwd in samenwerking met Boeing, Hughes Electronics en General Electric, is een technologisch juweel. De voor radars onzichtbare bommenwerper is nu voor het eerst in een rechtstreekse gevechtssituatie gebruikt. ,,Het hoogtepunt van de operatie tot nu toe'', aldus Dickerson. ,,De B-2 vloog dertig uur onafgebroken en onopgemerkt en bombardeerde zestien doelen.'' De B-2 is gestationeerd op een luchtmachtbasis in Missouri en kost per exemplaar 2,2 miljard dollar.

De gebruikte vliegtuigen en wapens kunnen laten zien wat ze waard zijn en wellicht worden er ook tekortkomingen ontdekt. In de praktijk kunnen bedrijven er orders uit het buitenland uitslepen. In het soort acties dat de NAVO nu tegen Joegoslavië onderneemt worden veel kruisraketten gebruikt die hun over grote afstanden hun doel vinden.

De meestgebruikte op dit moment is de Tomahawk van Raytheon, een van de vier overgebleven defensieindustriegiganten in de VS. De Tomahawks (600.000 dollar per stuk) worden afgevuurd van kruisers die in de Adriatische Zee liggen, de USS Gonzalez en de USS Philippine Sea, beiden gebouwd in de VS.

,,De Amerikaanse voorraad Tomahawk-kruisraketten is gering omdat die ook voortdurend tegen Irak zijn ingezet'', zegt Dickerson. ,,Het is ook geen exportproduct; alleen naar Engeland.'' Een woordvoerder van Raytheon zegt dat contracten voor de levering van Tomahawks per jaar worden onderhandeld en het bedrijf in de afgelopen twee jaar geen extra orders heeft gehad.

Dickerson denkt dat veel van de producten die tegen de Joegoslaven worden gebruikt zich al lang hebben bewezen en weinig verrassingen zullen laten zien. In het algemeen gesproken zouden elektronische systemen in de schijnwerpers terecht kunnen komen en tot belangstelling in Europa leiden. Ook zou bijvoorbeeld de F-15 zich veel beter kunnen gedragen dan tot nu werd gedacht en zou Boeing daar orders door winnen. Binnen de industrie zelf zal er weinig gebeuren. Producten en wapencomponenten van kleine bedrijven kunnen de aandacht trekken, maar de verhoudingen tussen de giganten staat vast.

Sinds een aantal jaren hebben er driftig overnames plaatsgevonden waardoor het aantal spelers drastisch is gereduceerd. Boeing nam McDonnell Douglas en een deel van Rockwell over. Northrop en Grumman fuseerden, evenals Lockheed en Martin Marietta. Onderdelen van General Dynamics en Hughes Electronics kwamen in handen van Raytheon. ,,De consolidatie in de Amerikaanse defensie-industrie is ongeveer afgerond'', zegt Dickerson. ,,De fusie van Lockheed Martin en Northrop Grumman is tegengehouden door Justitie omdat er anders maar grote drie bedrijven over zouden blijven.''

Behalve Northrop en Lockheed gaat het om Boeing en Raytheon. ,,Het speelveld is verdeeld.'' Dickerson verwacht wel een verdere consolidatie van de defensie-industrie in Europa maar die ontwikkeling verloopt traag. Hij verwacht niet dat een Amerikaans bedrijf een bod zal doen op een groot Europees bedrijf.