Hel

DE WEG naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen, zegt het spreekwoord. Dat is maar de halve waarheid, want de goedbedoelde keien van dat omineuze struikelpad rusten op een solide bed van kortzichtigheid. Zie bijvoorbeeld het wedervaren van Microsoft.

De reus uit Redmond is geen lieverdje, zelfs de grootste fans zullen microsoft nauwelijks met `goede bedoelingen' associëren, maar toch blijkt ook deze supermacht in zachte waren niets menselijks vreemd.

Langdurige ervaring leerde de productontwikkelaars van Microsoft dat de klant in het algemeen lui en dom was, en niets wist van computers. Dus waarom niet de klant van elke verplichting tot technische kennis proberen te verlossen? Daarvoor bedacht men in Windows 98 de Registratie Wizard, een programmaatje dat je desgewenst geheel automatisch via het Internet als Windows-gebruiker liet registreren, en in één moeite door allerlei gegevens over je machine meestuurde, tenzij je aangaf dat je dat niet wilde. Prachtig toch? Zo was je in één klap af van al die pijnlijke helpdesk-sessies van het kaliber: `Wat voor videokaart heeft u? – Wat heeft mijn video er nou weer mee te maken?' Hartstikke goed bedoeld. Maar ook verschrikkelijk slecht doordacht. Drie vormen van onachtzaamheid deden Microsoft regelrecht in de hel belanden.

Ten eerste bleek, dat het programmaatje `inadvertently', per ongeluk, zoals Microsoft het noemt, soms zonder dat de gebruiker het wist een hardware-identificatienummer meestuurde. En dát pikken wantrouwende computeraartjes niet, zeker niet van een bedrijf met de Hollebolle Gijs-reputatie van Microsoft. Ten tweede bleek volgens het bedrijf zelf dat de verzamelde gegevens in de praktijk heel wat minder lastenverlichtend werkten dan gedacht. Je had er feitelijk niets aan. Ten derde ontstond er in het geruchtencircuit verwarring tussen de registratieprocedure en een heel ander soort identificatienummer, zodat de indruk ontstond dat Microsoft als een waarachtige Grote Broer een complete doopceel van elke Windowsgebruiker wilde aanleggen.

Dat andere nummer was al net zo'n stuk goedbedoeld knoeiwerk. Het gaat om een uniek identificatienummer dat in elk document wordt opgenomen dat met Word97, Excel79 en de andere leden van het Office97-pakket gemaakt wordt, zodat het binnen een netwerk herkend en opgezocht kan worden. Men dacht dat andere softwarebouwers, die programma's maakten die met zulke documenten overweg moesten kunnen, daar vast wel iets aan zouden hebben. Twee kapitale fouten: ten eerste wil geen mens dat al zijn schrijfsels van rare, onzichtbare vingerafdrukken voorzien worden. Want waar is dat goed voor, redeneer je onwillekeurig, tenzij degene die die nummers wel gebruikt daar stiekeme bedoelingen mee heeft? Ten tweede bleek geen softwarebouwer er behoefte aan te hebben. Het was goedbedoelde, maar nutteloze rommel.

En dus is er nu paniek in de tent van Kaiser Bill. De online-registratie is afgeschaft, en Microsoft stelt twee reparatieprogrammaatjes voor Office97-gebruikers ter beschikking, één om de toekenning van onzichtbare documentnummers van nu af uit te schakelen, en één om de nummers uit al bestaande documenten weg te gummen (gratis op te halen op http://officeupdate.microsoft.com, ze schijnen overigens alleen voor Engelstalige versies van Office97 te werken).

Zoals het Microsoft vergaat, zo gaat het met heel veel goedbedoelde ideetjes, helemaal als het om digitale ideetjes gaat. De nieuwe, ongekende vergezichten benemen blijkbaar zozeer het zicht op voor de hand liggende probleempjes, dat men keer op keer grandioos op zijn snufferd gaat. Een voorbeeld is de devote fan van een of ander bandje die via zijn website iedereen van hun prachtmuziek wil laten meegenieten, en prompt de BUMA op zijn dak krijgt. Dat gaat zo maar niet, betalen!

En het zijn niet alleen zulke amateurs die de fout ingaan, het overkomt ook uitgekookte en bere-professionele bedrijven, kijk maar naar Microsoft. Of anders: van de week nog belandde ik bij toeval op de website van een grote Italiaanse krant. Nou ja, site één grijze pagina waarop de opening van de site werd aangekondigd voor juli 1995! Ofwel het was wat tegengevallen, ofwel de echte site was op een ander adres de lucht in gegaan, en niemand had eraan gedacht de oude pagina weg te halen of door een doorverwijzing te vervangen. Hoe dat ook zij, het ooit zo leuke ideetje werd rampzalige antireclame.

Typisch Italiaans, denk u? Ach, hier in Nederland heeft het AD een jaar of twee geleden maandenlang een prachtige voorpagina vol met beloftevolle links en plaatjes laten zien, waar helemaal niets achter zat. Daarna verdween de krant voorlopig weer helemaal van het Web. Verder valt het ene na het andere zo leuk bedachte (en soms ook echt interessante) nieuwe-media product, van CD-Rom tot database, in duigen omdat men even vergat dat er ook auteursrecht bestond. De VNU, de NBLC, NRC Handelsblad, de Volkskrant liepen daar al eerder dure bloedneuzen mee op, en momenteel overkomt PCM, het moederconcern van die twee laatste, hetzelfde.

Naast `digitaal' is er nog zo'n verblindend goedbedoeld idee: dat concurrentie en privatisering per se een beter product tegen een lagere prijs opleveren. Inmiddels blijken de geprivatiseerde overheidsinstellingen jaarlijks 7 miljard extra te kosten, en laat de NS zien waar ondoordachte `marktwerking' op uitdraait: hogere prijzen en magerder prestaties.

Komen privatisering en digitalisering bij elkaar, dan is de boot helemaal aan. Dat zie je aan de Amsterdamse geprivatiseerde, dus klantgerichte kabelmonopolist A2000. Keuzevrijheid moet er komen, met behulp van digitale techniek. Echte keuzevrijheid, dat zou pay-per-view zijn, waarbij je vrij en per keer programma's kiest uit een breed geschakeerd aanbod. Maar wat komt er? Een tot op het bot uitgekleed basispakket, en de dwang om een digitale decoder aan te schaffen om dat schaamlappakket tegen forse extra kosten aan te vullen met pakketten die zorgvuldig zo zijn opgebouwd dat je altijd grotendeels betaalt voor rotzooi die je niet wilt. CNN? Dan ook verplicht MTV! Kunstkanaal? Dan zit je ook vast aan Sportriool. Het wordt nog druk in de hel.