Een grootmeester in de woestijn

Maurice Ashley is de eerste zwarte Amerikaanse schaker die zich grootmeester mag noemen. De weg naar die titel omschrijft hij als een route waar geen glamour aan te pas kwam. ,,Het was alsof ik met weinig water de woestijn door moest.'' Lange dagen en lange nachten bestudeerde hij zetten en spelanalyses op het Internet. Hij werkte het ene toernooi na het andere af, verdiende daar nauwelijks wat mee, vele nachten bracht hij ver van huis in hotelkamers door, voortdurend twijfelde hij aan zijn eigen kunnen.

De carrière van Ashley werd sinds 1993 met meer dan gemiddelde belangstelling gevolgd. In dat jaar behaalde hij als eerste zwarte schaker in de VS de internationale meestertitel. Ashley zei dat hij sindsdien van buitenaf onder druk werd gezet om ook de grootmeestertitel voor zijn naam te hebben.

Eerder deze maand werd zijn droom werkelijkheid. ,,De mensen vroegen steeds aan me: `wanneer ga je het doen', of `heb je het al gedaan?' en `het zou fantastisch zijn als het je zou lukken','' zei Ashley, die ook furore maakte als televisie-commentator bij belangrijke schaatswedstrijden. Hij versloeg onder meer de schaakpartijen tussen de Rus Garry Kasparov en IBM's schaakcomputer Deep Blue, in 1996 en 1997.

Ashley werd 33 jaar geleden geboren in Kingston, de hoofdstad van Jamaica. Hij groeide op in Brooklyn, New York, en woont daar nog steeds. Hij begon op betrekkelijk late leeftijd met schaken. Vanaf zijn veertiende jaar neemt hij deel aan toernooien. Twee jaar geleden besloot Ashley alles opzij te zetten om de droom te verwezenlijken die hij al sinds zijn zeventiende jaar had.

Het behalen van de grootmeestertitel is volgens Ashley een prestatie die te vergelijken is met het bedwingen van de Mount Everest, het te voet doorlopen van de Sahara, ,,met een klein beetje water'', en een poolexpeditie.

Ook al is hij nu grootmeester, Ashley vindt dat hij nog veel moet leren. ,,Ik ben nog maar een rookie, ik kom net kijken. Ik ben geen bijzondere grootmeester in de zin dat ik een uitblinker ben.''

Ashley hecht er veel waarde aan dat hij de eerste zwarte grootmeester in de Verenigde Staten is. ,,Ik heb zoveel mensen trots gemaakt. Het is fantastisch dat kinderen dit zien, het stimuleert ze. Kinderen kunnen in het leven op zoveel manieren de verkeerde kant opgaan. We hebben allemaal onze problemen, maar voor kinderen die in de steden wonen zijn de problemen zoveel groter.'' In Harlem begeleidde Ashley jarenlang schoolkinderen bij het schaken. In de periode 1991-1997 stond hij aan het hoofd van verschillende teams bij de Amerikaanse schoolschaakkampioenschappen.