`Arafat de vijand, Jeruzalem het symbool'

Een `geheim' Israelisch rapport stelt dat het Palestijnse Gezag zijn greep op Oost-Jeruzalem versterkt. Maar volgens Palestijnen is het rapport verkiezingsretoriek: de regering speelt in op angstgevoelens.

Premier Benjamin Netanyahu heeft voor zijn verkiezingscampagne een vijand en een symbool nodig. Onze leider Yasser Arafat is zijn vijand en Jeruzalem het symbool''. In deze bewoordingen legde een vooraanstaande Oost-Jeruzalemse Palestijn de campagne uit die Netanyahu is begonnen tegen de activiteit van het Palestijnse Gezag vanuit Orient House in Oost-Jeruzalem. Het Israelische ochtendblad Ha'arets publiceerde deze week een `geheim' rapport van de Israelische veiligheidsdiensten over de lange arm van de Palestijnse leider Yasser Arafat. Met een groeiende greep op het dagelijks leven van de Palestijnse bevolking in Oost-Jeruzalem zou deze vanuit Orient House bezig zijn om Jeruzalem de facto te verdelen.

De perceptie van Palestijnen in Oost-Jeruzalem is aanzienlijk anders dan Israel het voorstelt. ,,Het zogenaamde geheime rapport is louter verkiezingsdemagogie. Wij Palestijnen zijn op de terugtocht in Oost-Jeruzalem. Ten tijde van de intifidah was Oost-Jeruzalem tegen de verdrukking in het centrum van Palestijnse politieke activiteit. Sedert het Palestijnse Gezag uit Tunis naar Gaza en Ramallah is verhuisd, lijkt het wel of we onze vechtlust voor Jeruzalem hebben verloren. Yasser Arafat is daar schuldig aan!''

De Palestijnse zegsman fluistert deze woorden en staat er op niet bij name te worden genoemd.

,,Ik ken tien Palestijnse organisaties die van de Israelische autoriteiten vergunning hebben om in Oost-Jeruzalem kantoor te houden en toch de stad hebben verlaten. De journalistenvereniging, de vereniging van schrijvers en ga zo maar door. Waarom heeft Arafat geen order uitgevaardigd dat dergelijke belangrijke Palestijnse organisaties in Jeruzalem blijven? Israel heeft ze niet verdreven. Ze zijn zelf weggaan'', zegt de Palestijn. ,,Orient House? Laat me niet lachen. Al vier maanden heeft het personeel er geen salaris ontvangen. Vanuit Tunis was het kennelijk makkelijker geld over te maken dan vanuit het nabijgelegen Ramallah. De ontvangst van Westerse diplomaten in Orient House verhult de werkelijke situatie.''

Volgens deze Palestijn, die een belangrijke functie in de Palestijnse samenleving vervult, is Oost-Jeruzalem als Palestijnse stad stervend. ,,De restaurants zijn leeg, de hotels kampen met grote financiële moeilijkheden en kijk maar in de hoofdstraat, Sallah al-Din. Over een paar dagen is er een belangrijk islamitisch feest en de winkels hebben vrijwel niets te doen.''

Dat Ramallah, waar het Palestijnse Gezag is gevestigd, is gaan bloeien begrijpt hij wel. Maar dat Oost-Jeruzalem ondanks Arafats retoriek over ,,Palestina met Al-Quds (Jeruzalem) als hoofdstad'' door het Palestijnse Gezag wordt verwaarloosd, maakt hem woedend.

De Israelische kijk op de situatie is tegenovergesteld. Het geheime rapport van de veiligheidsdiensten, dat de basis was voor een bijzondere regeringszitting deze week in het Jeruzalemse gemeentehuis over de kwestie Jeruzalem, omschrijft gedetailleerd hoe het Palestijnse Gezag Oost-Jeruzalem in zijn greep neemt. Onderwijs, sociale en medische diensten, politiefuncties, openlijk en in het geheim, transport, religieuze zaken en dergelijke zijn onder Palestijnse controle gekomen. De Palestijnse illegale bouw in het oostelijke deel van de Israelische hoofdstad is volgens de Israelische veiligheidsdiensten zelfs oncontroleerbaar geworden.

Israel steekt overigens de hand stevig in eigen boezem wat betreft de door de veiligheidsdiensten gesignaleerde situatie. Chronische verwaarlozing van de noden van de 170.000 Palestijnen in de hoofdstad heeft een vacuüm geschapen waarin het Palestijnse Gezag kon gedijen. Onder de regering Netanyahu is meer dan onder alle vorige regeringen in Oost-Jeruzalem geïnvesteerd om de levensstandaard van de Palestijnen te verbeteren. Maar die investeringen komen te laat en zijn te weinig om het Palestijnse Gezag uit Oost-Jeruzalem te kunnen terugdringen. Teddy Kollek, de oud-burgemeester van Jeruzalem, heeft volgens Ha'arets in 1990 toegegeven dat Israel de Palestijnen in Oost-Jeruzalem volledig heeft verwaarloosd. ,,Ik heb niets voor Oost-Jeruzalem gedaan'', zei hij.

Het is een feit dat de kloof in infrastructuur tussen Oost- en West-Jeruzalem enorm groot is. Volgens Israelische gegevens heeft West-Jeruzalem 680 kilometer weg terwijl het oostelijke stadsdeel het met 87 kilometer moet stellen. Eenzelfde verhouding geldt voor riolering: 650 kilometer voor de West-Jeruzalem en 76 kilometer voor Oost-Jeruzalem. Aangezien het aantal joden in Jeruzalem slechts 2,25 zo groot is als het aantal Palestijnen geven deze cijfers de achterstelling en verwaarlozing van het oostelijke stadsdeel treffend aan.

Wat het innen van stadsbelastingen aangaat worden de Palestijnen wel als gelijken van de joden behandeld. Dat zet in de context van de politieke spanningen over Jeruzalem bij de Palestijnen veel kwaad bloed.

`Versterking van Jeruzalem' is een slagzin waarmee Netanyahu graag de verkiezingscampagne ingaat. Dat wil zeggen versterking van Israels greep op Jeruzalem. De EU heeft met haar recente verwijzing naar de status van Jeruzalem als een `corpus separatum' de kwestie Jeruzalem in de Israelische verkiezingscampagne geslingerd. Nu de Europese steun aan een Palestijnse staat daar deze week bij is gekomen, kan Netanyahu nog scherper op de Israelische angstgevoelens inspelen om zijn herverkiezing in de verkiezingen van 17 mei zoveel mogelijk veilig te stellen.