Monarchie

Uit de reacties op mijn artikel `De republiek is in Nederland kansloos' (NRC Handelsblad, 30 januari) heb ik begrepen dat sommigen het hebben opgevat als een pleidooi voor de monarchie. Dat was het niet, al ben ik inderdaad een voorstander van de (Nederlandse) monarchie.

In genoemd artikel keerde ik me tegen de telkens herhaalde stelling van dit Genootschap dat de Nederlandse republiek er `vanzelf' komt. Op historische gronden toonde ik aan dat in de afgelopen twee eeuwen geen enkele republiek, maar dan ook geen enkele, er `vanzelf' is gekomen. Nergens en nooit hebben de burgers, volgroeid in democratisch bewustzijn en steeds meer rationeel geworden, in onderling overleg besloten dat de monarchistische staatsvorm in hun land nu maar moest worden afgeschaft. Integendeel! Zonder uitzondering zijn de republieken er gekomen als vrucht van uitzonderlijke gebeurtenissen, en niet zelden met geweld.

Ook de heer Hölscher (13 maart) heeft mijn artikel misverstaan, want hij spreekt van mijn `drogredeneringen'. Dat zou zo zijn als ik had geschreven dat de monarchie beter is dan de republiek, omdat republieken op de beschreven manier tot stand komen. Maar dit heb ik niet gezegd en niet bedoeld. Dezelfde briefschrijver spreekt over mijn `historische statistieken' (nl. van de republieken) om vervolgens zelf aan een statistiek te beginnen, en wel van nog bestaande monarchieën. Daarin heeft hij overigens volkomen gelijk. Van de 196 soevereine staten op deze wereld hebben er 42 een monarchale staatsvorm, 22 procent van het totaal; ze zijn verspreid over alle vijf de werelddelen. Dit is toch wat te veel om met prof. H. van den Bergh van het Republikeins Genootschap (6 maart), te spreken van het wegkwijnen van de monarchie. Ik vind het vreemd dat prof. Van den Bergh schrijft dat monarchieën alleen voorkomen `aan de randen van Europa'. Ons werelddeel telt tien monarchieën tegen twintig republieken, toch wat meer dan een `handvol'. Aan die `randen van Europa' bevindt zich ook het monarchale Groot-Brittannië, welks parlement bekend staat als `de moeder van alle parlementen', de oervorm van de democratie. En wat is dan de kern van Europa, het republikeins-democratische modelland? Duitsland soms? Het lijkt de woordvoerder een volstrekt natuurlijk en democratische zaak dat er in Europa zoveel republieken zijn ontstaan. Maar geen enkele van deze is er `vanzelf' gekomen. Wat denkt prof. Van den Bergh van de naoorlogse Balkan-republieken? Is koning Michael van Roemenië niet met het pistool op de borst tot aftreden gedwongen? Ik stem met de heer Hölscher in, als hij zegt dat de heer Van den Bergh op mijn argumentatie had moeten ingaan. Echter, hij herhaalt eenvoudig het standpunt van zijn Genootschap.