`Hé, denk je dan, kennelijk werkt het'

Het Nederlandse detachement op de luchtmachtbasis Amendola vierde ingetogen een van de eerste NAVO-voltreffers in de actie tegen Joegoslavië.

Huisschilder sergeant der eerste klasse Gerard Vreeburg wil ten behoeve van de fotografen het plaatje van de MiG29 nog best een keer overspuiten op de F16 uit Leeuwarden. Woensdagavond, om vijf over half acht, schoot de Nederlandse piloot van dit toestel de eerste vijandelijke MiG29 uit de lucht die kort daarvoor in Belgrado was opgestegen. Vier Nederlandse F16's begeleidden acht bommenwerpers. Vlak over de grens met Albanië kregen zij de waarschuwing van een AWACS-radarvliegtuig dat drie MiG29's op hun pad zouden komen. De piloot van de F16 kreeg een van de MiG's op zijn radar en schoot een AMRAAM-raket (Advanced Medium Range Air to Air Missile) af. De raket explodeerde in de buurt van het vijandelijke toestel. De MiG29 rolde in een duikvlucht. Later werden er nog twee neergehaald door raketten afgevuurd door Amerikaanse F15`s.

Op de vliegbasis Amendola werd het succes gistermorgen eerst ontkend. Later, toen de Britse minister van Defensie Robertson in het Lagerhuis melding maakte van de Nederlandse voltreffer, erkende ook Den Haag het wapenfeit. Aan het eind van de middag kon overste Jon Abma, de detachementscommandant hier, het oude nieuws bevestigen.

Ladingmeester sergeant Duncan Spaargaren uit Hijum hangt nieuwe raketten aan een F16. ,,Het geeft ons genoegdoening dat het nieuwe wapen het zo goed heeft gedaan. Ongetwijfeld heeft het een mensenleven gekost. Dat betreur je, maar je mag er niet te lang bij stilstaan. Als je er te veel over gaat nadenken dan heb je het verkeerde vak. Het is wel gek om zo'n toestel uit de nacht te zien terugkomen met een leeg rekje. Hé denk je dan, kennelijk werkt het'', aldus Spaargaren.

,,Het is onze taak om te zorgen dat de bommenwerpers die onderweg zijn ook beschermd worden. Dat is bij de eerste missie van onze vliegers goed gelukt'', zegt detachementscommandant overste Jon Abma. Hij wijst erop dat de Joegoslaven een goede luchtverdediging hebben en de risico's daar niet gering zijn. ,,Je moet zorgen dat er niemand tussen ons in komt vliegen om raketten af te vuren. Dat hebben we bij de vijftig vluchten die we nu én boven Servië én de omliggende landen hebben uitgevoerd weten te voorkomen.''

Abma kondigde gistermiddag aan dat de acties zullen worden opgevoerd tot twintig à dertig Nederlandse en Belgische vluchten per 24 uur. De Belgische majoor Bongartz gaf aan dat de Belgische piloten de eerste dagen onder grote stress hadden gewerkt omdat zij tot dan toe slechts met het Bosnische luchtruim vertrouwd waren. De NAVO-procedures voor de actie `Allied Force' waren vrij nieuw voor hen.

Volgens overste Abma, die vannacht zelf een missie boven Servië vloog, was de tegenstand van de Serviërs geringer dan tijdens de eerste nacht. ,,Hun inzet neemt wat af, maar het blijft gevaarlijk werk. Je moet constant in de gaten houden of je wordt bedreigd en of je zelf moet gaan aanvallen.''

Sergeant Jan de Jong uit Menaldum is de flight chief in Amendola. Hij is ervoor verantwoordelijk dat de zestien Nederlandse F16's dag en nacht kunnen worden ingezet en dat zij in goede staat zijn. De Jong noemt het ,,een enorme opsteker dat al tijdens de eerste vlucht een moderne MiG29 uit de lucht is geplukt''.

De Jong: ,,Je ziet dat de vliegers, in tegenstelling tot oefenvluchtjes hier, aardig stil zijn. Ze weten dat ze verrast kunnen worden door vijandelijk vuur of aanvallen in de lucht. Zij zijn beducht voor de Russische SAM-2 en SAM-3 raketten die in Joegoslavië staan opgesteld. Het is moeilijk terrein daar. Wij zijn de laatsten die op de grond met ze praten en de eersten die ze weer zien bij terugkeer. Tegen ons zijn de vliegers altijd eerlijk. Maar je merkt nu aan ze dat het menens is.''

De Nederlanders hier verwachten dat het op den duur moeilijker zal worden om voldoende gronddoelen te vinden. Als het Joegoslavische leger zich opsplitst in kleinere eenheden in bergachtig terrein, wordt het lastig het vanuit de lucht op te sporen. Uiteindelijk zullen grondtroepen nodig zijn, denkt men op de basis. De taak van de luchtmacht is beperkt, maar kan wel lang worden uitgevoerd.

Overste Abma vraagt of er een paar vrijwilligers zijn bij de persconferentie later donderdagmiddag om de kaart van Joegoslavië en de buurlanden op te houden. Maar plotseling bedenkt hij zich. Details over de vluchten wil hij pas later geven en de vliegers mogen in tegenstelling tot de Amerikaanse piloten niet spreken.