Fortis legt miljarden opzij uit voorzichtigheid

Voor bank en verzekeraar Fortis was 1998 een uitstekend jaar. Zo goed zelfs dat er miljarden voor mindere tijden worden gereserveerd. Toch is het concern voorzichtig over de toekomst.

Bestuursvoorzitter Bartelds van Fortis kijkt liever terug dan dat hij een blik in de onvoorspelbare toekomst werpt. Met plezier gingen zijn gedachten gisteren terug naar 1990 toen de Nederlandse verzekeraar Amev een fusie aanging met zijn Belgische concurrent AG. De twee bedrijven waren samen nauwelijks 6 miljard gulden waard. ,,Nu heeft Fortis heeft een beurswaarde van 80 miljard. Dat kan je toch wel een geweldig resultaat noemen.''

Aan de eerste grensoverschrijdende fusie in de financiële wereld werden in de loop van de tijd de nodige bedrijven toegevoegd. Op dit moment bestaat Fortis – twee van de drie Nederlanders kennen volgens Bartelds inmiddels de naam – uit een klein dozijn bedrijven: naast Amev wordt de Nederlandse tak gevormd door VSB, MeesPierson, de Generale Bank en de grenswisselkantoren GWK.

Het succes van de groep kan Bartelds nog steeds niet verleiden tot optimistische uitspraken. Vooruitkijken doet de accountant liever in besloten kring, zo bleek ook gisteren weer. Tijdens de presentatie van de jaarcijfers wilde hij weinig meer zeggen dan dat de winst dit jaar verder zou stijgen. ,,U bent voorzichtigheid van ons gewoon en dat willen we zo houden'', kapte Bartelds elke verdere discussie af.

De prognose dat de winst (in 1998 met 20 procent toegenomen tot bijna 3,5 miljard gulden) zou stijgen vond zijn medebestuurder Henjo Hielkema zelfs al een hele gok. ,,De kruisraketten vliegen ons om de oren. Als u mij even vertelt wat de rente de komende maanden gaat doen, kunnen wij concreter worden.''

Toch moeten er dit jaar wel hele gekke dingen gebeuren voordat het resultaat van het Nederlands-Belgische concern zal dalen. Kijk maar eens naar de voorzieningen die Fortis in 1998 heeft genomen. Zo heeft het bedrijf 1,1 miljard gulden opzij gelegd om de lage rente het hoofd te bieden. Door deze lage rente wordt het voor levensverzekeraars als Fortis steeds moeilijker om hun klanten het gegarandeerde rendement (van in Nederland 4 procent) te bieden. Omdat van het slechtste scenario is uitgegaan heeft Fortis op dit vlak niets meer te vrezen.

Ook voor het komende millenniumprobleem en de introductiekosten van de euro heeft Bartelds weinig te vrezen. In 1998 heeft Fortis bijna 600 miljoen gulden gereserveerd voor de eeuwwisseling, terwijl er in deze spaarpot (mede voor de euro) toch nog 450 miljoen gulden zat. Verder is aan de stroppenpot van de Nederlandse banksector, het FAR, nog eens 700 miljoen toegevoegd.

,,Daarin hebben wij nu 3,75 miljard gulden gestort, waardoor bijna anderhalf procent van het uitstaande krediet is verzekerd'', aldus Bartelds.

Met deze voorzieningen kan Fortis de nodige tegenvallers opvangen waardoor de winstontwikkeling ongeschonden door kan gaan. Fortis loopt met deze conservatieve boekhouding momenteel voorop in de financiële sector en dat heeft volgens bestuurder Hielkema een goede verklaring. ,,Door de verkoop van een aantal strategische belangen konden we dit geld vorig jaar op die manier besteden. Wanneer je moet krabben en bijten om je winstprognose te halen, laat je dergelijke voorzieningen wel uit je hoofd.''

Los van deze gigantische appels voor de dorst heeft Fortis nog een troefkaart in handen om de winst verder op te vijzelen. Het concern is momenteel druk bezig om van de verschillende bankdochters één Fortis-Bank te maken, hetgeen tot enorme kostenbesparingen kan leiden. Vooral in België, met de integratie van de Generale Bank en de spaarbank ASLK, wordt flink huisgehouden: zeshonderd tot achthonderde kantoren worden gesloten en ,,ruim tweeduizend'' mensen moeten vrezen voor hun baan. En de kosten van deze reorganisatie? Daarvoor heeft Fortis nog eens 670 miljoen gulden opzijgezet.

Ook de opkomende markten kunnen een winstgroei bij Fortis niet in de weg staan. Voor zowel ABN Amro als ING waren de financiële brandhaarden in Azië en Latijns Amerika vorig jaar aanleiding om een winstwaarschuwing uit te laten gaan. Fortis benadrukte gisteren nog eens dat slechts 7,3 procent van de kredietportefeuille in de opkomende markten uitstaat en dat een fors deel daarvan voorzien is van garanties.

Wanneer de risico's voor het millennium, de lage rente en de opkomende markten volledig zijn afgedekt, wat kan een verdere winstgroei dan nog voorkomen? Bijvoorbeeld een slechter klimaat op de beurs. Doordat Fortis de beleggingsresultaten (aan verzekeringskant goed voor 876 miljoen gulden winstbijdrage) direct aan het resultaat toevoegt, kan een slecht beursjaar flink pijn doen. In het afgelopen jaar brachten de beleggingen maar liefst 42 procent van de verzekeringswinst in het laatje.

Ook aan de bankenkant is de positieve invloed van de beurs groot. De commissies voor het effectenverkeer namen maar liefst met de helft toe. Mede daardoor zijn de commissies tot in totaal 3,6 miljard (plus 22 procent) opgelopen. En de goede resultaten op de obligatiemarkten deden het resultaat uit de financiële transacties met 57 procent stijgen tot ruim 3 miljard gulden.