Voor straf naar school

Een beetje professionele spijbelaar zorgt voor een goede voorraad smoezen, als hij ter verantwoording wordt geroepen bij conrector of rector. Ruzie thuis, een ongevaarlijke, niet zichtbare ziekte, waar je veel voor in bed moet liggen. Een beugel is ook altijd handig. Daarmee moet je toch zeker vier keer per maand naar de orthodontist.

Nadia, leerling van het Olympuscollege in Rotterdam neemt niet eens de moeite een smoes te verzinnen. Ze heeft gewoon geen zin. ,,De leraren zijn saai, de lessen zijn saai.'' Dus komt ze niet. ,,Er is niemand die je kan tegenhouden.'' Toch wel. In Rotterdam moeten notoire spijbelaars niet bij de conrector komen, maar bij de kantonrechter.

Sinds anderhalf jaar experimenteert Rotterdam met een alternatieve straf voor `ongeoorloofd schoolverzuim'. De gemeente, scholen, jeugdzorg en justitie werken samen om leerplichtigen in de schoolbanken te houden. Wie te vaak en te lang van school wegblijft, wordt door de rechter naar Basta gestuurd, om drie weken lang bijscholing te volgen. De nachtmerrie van elke spijbelaar: voor straf naar school.

Tweeëndertig Rotterdamse kinderen zijn inmiddels tot het Basta-project veroordeeld. Het documentaireprogramma Zembla volgde een paar hardnekkige spijbelaars én de mensen die even hardnekkig proberen ze tegen te houden. Docent Levij bijvoorbeeld, die de klassen rond gaat om absenten te noteren. Ziek, ziek, geschorst. Sylvia is wel erg veel afwezig. Maar eens bellen. Moeder neemt op. Waar Sylvia is? Ze is erg ziek, jokt moeder sportief, zeker iets verkeerds gegeten gisteren. Maar vorige week was ze ook niet op school. Bonje aan de andere kant van de lijn. Dat wist moeder niet.

De directeur van het Olympuscollege steekt stralend de hand in eigen boezem. ,,Leerlingen,'' zegt hij, ,,zijn cliënten.'' En als zij niet willen komen, dan doen wij iets fout. Hij vindt: lesstof moet niet saai, maar ,,hartstikke leuk'' zijn. Hoe leuk kun je de Duitse Schwere Wörter maken?

Cherissa van vijftien ging liever achter de jongens aan op het winkelcentrum dan naar school. Ze moet naar Basta. Haar advocaat rekent haar voor wat er gebeurt als ze ook bij Basta spijbelt. Vijftig gulden boete per gespijbelde spijbeldag, oplopend tot duizend gulden. En als ze dat niet kan betalen, moet ze naar de gevangenis.

Kantonrechter L. van Son kan er kort over zijn: ,,Een lakse houding is funest.'' Volgens haar hebben de meeste meerderjarigen die nu in de gevangenis zitten, een verleden van spijbelen achter de rug. ,,Niet elke spijbelaar komt in de criminaliteit terecht, maar een verband is er zeker.''

Van de 32 kinderen die Basta doorliepen, gaan er negen weer naar school. Gwendemar (15) is na Basta op een nieuwe school geplaatst. Maar hij spijbelt weer. De leerplichtambtenaar komt hem opzoeken. Eerst op school. Daar is hij natuurlijk niet. Dan bij hem thuis. De smoezendoos gaat open. Hij was ziek, heeft zich verslapen. Zijn moeder wekt hem altijd, maar die ligt in het ziekenhuis. Leerplichtambtenaren hebben een code voor spijbelaars die echt niet meer te helpen zijn: def. hopeloos. De leerplichtambtenaar doet een laatste poging bij Gwendemar. Ze laat hem een contract tekenen waarin hij belooft elke dag naar school te gaan. Ze geeft hem nog een laatste tip: koop een wekker.

Zembla: Spijbelaars voor de rechter, Ned.3, 20.50-21.30u.