Schuiven met kamelen

Een `beperkte heruitgave', dat klinkt wel èrg zuinig. Onlangs leenden we een oud exemplaar van Targui, het woestijnspel dat al sinds 1992 uitverkocht is, om eens te kijken of het de moeite waard was. Dat hebben we geweten. Al snel maakte zich lichte paniek van ons meester. Want zouden wij er wel in slagen een eigen Targui-exemplaar te bemachtigen? Gauw reserveren bij de winkel. Want Targui blijkt geweldig. Waarom is dit nooit eerder herdrukt? Hoe hebben we al die tijd zonder gekund? Targui combineert een paar van de beste kenmerken van Risk en Kolonisten van Catan met een aantal geheel eigen sterke punten. Wat wil je nog meer?

Op de tweedehandsmarkt werd voor Targui soms al 400 gulden neergeteld. Maar sinds deze week zijn is het weer te koop, in Nederland in 2.000 nieuwe exemplaren, en wereldwijd 10.000, zo stelde Jumbo telefonisch gerust. Maar vréselijk veel is het niet, zeker niet vergeleken met de verkoop sinds 1988 van vele tienduizenden wereldwijd. De spelletjesspeciaalzaak Van der Meijden in Utrecht had bijvoorbeeld al meer dan 200 reserveringen binnen en dan kan het toch hard gaan. Targui wordt vaak genoemd als het enige Nederlandse spel (met Stratego) dat internationaal een doorslaand succes is geweest. Targui werd begin jaren tachtig bedacht door een universitair docent `methoden en techniek' van de sociale faculteit van de VU, Wil Dijkstra, en zijn studievriend Ben van Dijk. In een oud interview in Ad Valvas (te vinden op http://home.wcs.nl/ rubik/spelmag) vertelt Dijkstra dat ze hun inspiratie voor het spel over de Touareg (enkelvoud: Targui) opdeden tijdens een avontuurlijke reis door de Sahara. En dat is te merken. Overal zand.

Het spel bestaat dan ook uit strijd om schaarse woestijnrijkdommen en het draait om moed èn voorzichtigheid. De bedoeling van Targui is om vanuit de eigen stamnederzetting met behulp van kamelen een zo groot en rijk mogelijk deel van de woestijn te veroveren en liefst alle concurrerende stammen uit te schakelen. Net als bij het veel recentere Catan wordt het speelbord ieder spel opnieuw opgebouwd uit verschillende kaartjes, waardoor de strategische situatie telkens anders is. En net als bij Risk kun je een naburig gebied veroveren door genoeg legers (in dit geval natuurlijk: kamelen) te verzamelen en met dobbelstenen de strijd te openen.

Vooral in de regeling van de beurten en ronden kenmerkt Targui zich door een paar simpele maar slimme vondsten, die de spanning aanzienlijk verhogen. Iedere ronde opnieuw wordt met een dobbelsteen bepaald uit hoeveel beurten die ronde zal bestaan. Van iedere speler wordt vervolgens het juiste aantal `stamkaarten' (één per beurt) op een stapeltje gelegd, en geschud - samen met één kanskaart die onheil of geluk kan betekenen - voor iedereen of voor slechts één speler. Vervolgens worden één voor één deze kaartjes omgedraaid: wiens kleur boven ligt is aan de beurt. Nooit is dus van te voren bekend hoe de verdeling van de beurten binnen een rond zal uitpakken: of je al je beurten achter elkaar zult krijgen, allemaal aan het begin of vooral aan het einde, of toch keurig om en om. Voor de beslissing of je in je beurt een strategisch gelegen zandvlakte (`Feche feche') zult veroveren of toch maar een extra oase, maakt dat heel wat uit. En wanneer komt de onheilskaart te voorschijn?

Een andere aangename eigenschap is dat de lengte van het spel variabel is. Je kunt spelen tot één speler alle anderen van het bord heeft geslagen, à la Risk. Dat kan dus uren duren. Maar je kunt ook gezamenlijk besluiten om het spel tot een aantal rondes te beperken. Zodat het spel bijvoorbeeld maar een uurtje duurt. Aan het einde van de laatste ronden wint dan degene die de meest rijke gebieden heeft veroverd: het meeste tribuut kan innen.

Het lijkt alsof in Targui het toeval een grote rol speelt: het variabele bord, de variabele rondes, de rol van dobbelsteen bij de veroveringen. Maar dat is slechts schijn. Het nadeel van een `slechte dobbelsteen' weegt bijvoorbeeld veel minder zwaar dan in Risk (en met zestien kamelen als garnizoen kom je al een heel eind). En omdat je per beurt maar één aangrenzend gebied mag veroveren of binnentrekken voel je je toch vooral een stamleider die met kamelen schuift op een schaakbord. Zal ik een sterk garnizoen kamelen legeren op de centrale zoutvlakte? Of toch maar liever over de flank de stamnederzetting van de groene Keh Ahaggar proberen aan te vallen?

Targui. Jumbo. Ca. ƒ80. Voor twee tot vier spelers, vanaf 12 jaar. Te koop bij Toys r'us en spellenspeciaalzaken (adressen op www.jumbo.nl).