Pinochet kan terechtstaan in Spanje

De Chileense ex-dictator Augusto Pinochet geniet als oud-staatshoofd geen bescherming tegen rechtsvervolging. Dat hebben de Law Lords, de hoogste beroepsinstantie van Groot-Brittannië, gisteren opnieuw besloten.

Daarmee is Pinochets uitlevering door het Verenigd Koninkrijk aan Spanje een stap dichterbij gekomen. Wel verminderden de zeven rechters het aantal aanklachten waarvoor Pinochet kan worden uitgeleverd drastisch. Spanje mag hem niet meer vervolgen voor moord en genocide, maar alleen voor marteling. Ook vroegen de Law Lords de Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, om de uitlevering van Pinochet opnieuw formeel te beoordelen.

Het vonnis is met gemengde reacties ontvangen. Pinochets tegenstanders spraken van een ,,overwinning voor de mensenrechten'' en hopen op zijn uitlevering aan Spanje. Sympathisanten noemden de beperking van de aanklacht een ,,daad van gerechtigheid'' en hopen dat de uitleveringszaak kan worden afgebroken. De opgeschorte uitleveringsprocedure kan nu worden voortgezet. Aangenomen wordt dat die door talloze beroepsmogelijkheden van alle partijen nog maanden kan duren.

Pinochet (83) werd in oktober vorig jaar op verzoek van de Spaanse regering in Londen gearresteerd. Eerder oordeelden vijf andere Law Lords al dat Pinochet als oud-staatshoofd juridisch niet onschendbaar was. Dat vonnis werd herroepen toen bleek dat één van de rechters banden onderhield met Amnesty International, de mensenrechtenorganisatie die als partij was gehoord in de zaak tegen Pinochet.

Met zes tegen één stemmen oordeelden zeven nieuwe Law Lords dat Pinochet als oud-staatshoofd geen aanspraak kan maken op juridische immuniteit. Zij verleenden hem in praktijk die immuniteit deels wel door te bepalen dat hij alleen kan worden uitgeleverd voor enkele lichtere vergrijpen van na 1988, dus uit de nadagen van zijn bewind dat van 1973 tot 1990 duurde. In september 1988 werd marteling voor de Britse wet strafbaar gesteld, ook wanneer die in een ander land had plaatsgehad. De meerderheid van de Spaanse aanklachten had betrekking op misdaden vóór die datum.

In Madrid werd de uitspraak van de Lawlords gisterenmiddag rechtstreeks uitgezonden door televisie en radio – met gejuich ontvangen door aktivisten voor de rechten van de mens die zich hadden verzameld op het centraal gelegen Puerta del Sol-plein. Hoewel het aantal zaken dat Pinochet ten laste gelegd kan worden drastisch is beperkt, werd de uitspraak vooral gezien als een nieuwe doorbraak naar een internationale vervolging van voormalige dictators.

De Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón, die de gerechtelijke procedure tegen Pinochet en andere Zuid-Amerikaanse dictators leidt, volgde de uitspraak gisteren in zijn werkkamer in het Madrileens gerechtshof. Hoewel Garzón geen officiële verklaring aflegde, toonde hij zich ,,gematigd tevreden'' met het besluit van de Lawlords, aldus de krant El País.

De beperking betekent dat het overgrote deel van de tientallen moorden en honderden verdwijningen die Pinochet in Spanje ten laste worden gelegd bij uitlevering niet vervolgd kan worden. Ook vervallen genocide en een groot aantal martelingen uit de aanklacht. In Madrid wordt er evenwel op gewezen dat ondanks deze beperking bij uitlevering waarschijnlijk wel alle gedocumenteerde zaken – ook die van vóór 1988 – kunnen worden behandeld in de openbare rechtszitting.