NAVO had geen andere keus

Het militaire optreden van de NAVO in Joegoslavië heeft tot doel president Milosevic te tonen dat het politieke akkoord van Rambouillet de enige weg naar de vrede inhoudt, aldus secretaris-generaal Javier Solana van de verdragsorganisatie.

Dit is een cruciaal moment voor iedereen die wil dat in Kosovo een eind komt aan de wreedheden, de willekeurige moorden en het onevenredig gebruik van geweld – tegen burgers, vrouwen en kinderen – die nu al bijna een jaar voortduren.

Met ontzetting heeft het mondiale publiek gadegeslagen hoe de Joegoslavische strijdkrachten en politietroepen hun ongerichte aanval op de etnisch-Albanese bevolking van Kosovo hebben verhevigd. En we hebben ons allen de vraag gesteld: blijven we staan toekijken hoe de crisis zich verdiept, het menselijke leed ongewroken blijft, huizen en levens worden vernietigd terwijl de schuldigen doorgaan – dank zij onze laksheid – met hun politiek van etnische segregatie?

Gisteren heb ik generaal Clark, de opperbevelhebber van de NAVO, opgedragen luchtacties in de Federale Republiek Joegoslavië te beginnen. Een dergelijk besluit om ons militair vermogen in het geweer te brengen tegen een regering en haar strijdkrachten wordt door niemand binnen het Bondgenootschap lichtvaardig opgevat. Ik heb dit besluit genomen na uitvoerige beraadslagingen met alle bondgenoten en nadat de intensieve diplomatieke inspanningen die gezant Holbrooke namens de internationale gemeenschap heeft verricht, onvoorwaardelijk waren afgewezen door het regime in Belgrado. Het besluit komt nadat het Bondgenootschap impliciet had gewaarschuwd voor de gevolgen die dit halsstarrig afwijzen van de eisen van de internationale gemeenschap zou hebben.

Wij gaan tot actie over nadat de regering van de Federale Republiek Joegoslavië FRJ de drie belangrijkste eisen van de internationale gemeenschap heeft afgewezen. Deze eisen zijn:

- aanvaarding van het politieke interim-akkoord gesloten in het Franse Rambouillet;

- volledige naleving van de beperkingen opgelegd aan het leger van de FRJ en de binnenlandse strijdkrachten, zoals op 25 oktober van het vorig jaar overeengekomen met president Miloševic;

- beëindiging van het excessieve en onevenredige gebruik van geweld door het leger van de FRJ in Kosovo.

Het in Rambouillet voorgelegde politieke akkoord biedt een billijke en realiseerbare oplossing voor de crisis. Het erkent de territoriale integriteit en soevereiniteit van de Federale Republiek Joegoslavië en daarmee een mate van gezag van de Republiek Servië in Kosovo. Tegelijkertijd biedt het de Albanezen in Kosovo een grotere mate van autonomie binnen de provincie.

In de ogen van de internationale gemeenschap is de in Rambouillet tot stand gekomen formule het beste, billijkste en meest doelmatige compromis dat beide partijen kunnen bereiken. Het is een compromis dat in deze regio eindelijk vrede zou kunnen brengen.

De akkoorden van Rambouillet zijn het resultaat van intense en volhardende pogingen van landen en organisaties om een einde te maken aan het moorden in Kosovo. Deze pogingen vinden hun neerslag in de toezeggingen die van beide partijen worden gevraagd in de Resoluties 1190 en 2103 van de VN-Veiligheidsraad; in de inspanningen van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) om de naleving te controleren van het akkoord van oktober vorig jaar tussen president Milošivic en gezant Holbrooke over vermindering van de onderdrukking en de troepensterkte in Kosovo; en in het volhardende streven van de Contactgroep naar een billijk politiek interim-akkoord inzake Kosovo.

Al deze vredespogingen zijn echter zonder resultaat gebleven. Deze mislukking is te wijten aan de halsstarrigheid en het gewelddadig optreden van de regering van de FRJ.

Eén ding wil ik met nadruk stellen. De NAVO voert geen oorlog tegen Joegoslavië of het Servische volk. Wij hebben geen onenigheid met de bevolking van Joegoslavië, die al té lang door een autoritair regime van Europa is geïsoleerd.

Het militaire optreden van de NAVO beoogt stopzetting van de gewelddadige aanvallen in Kosovo door het leger en de binnenlandse strijdkrachten van Joegoslavië en aantasting van hun vermogen om nog meer menselijk leed te berokkenen en de vrede en stabiliteit in de regio in gevaar te brengen. Ons militaire optreden heeft dus tot doel president Milosevic te tonen dat het politieke akkoord van Rambouillet de enige weg naar de vrede inhoudt – als dat is wat hij uiteindelijk wil.

Een werkbare politieke regeling moet tevens effectief en onpartijdig worden uitgevoerd. Dat betekent een internationale militaire aanwezigheid. Het Bondgenootschap blijft bereid leiding te geven aan een multinationale vredesmacht die in Kosovo het veilige klimaat kan scheppen dat beide partijen nodig hebben om hun wederzijds aangegane verplichtingen na te komen.

De vertegenwoordigers van de Albanezen in Kosovo hebben het politieke interim–akkoord ondertekend en de noodzaak van toezicht door een internationale troepenmacht onder leiding van de NAVO erkend. Wij dringen er daarom bij de Joegoslavische regering op aan dat zij de eisen van de internationale gemeenschap inwilligt door onmiddellijk het interim-akkoord van Rambouillet en de daarin voorziene aanwezigheid van een vredesmacht te aanvaarden.

Het is tijd dat beide partijen het onderlinge moorden staken. De regeling van Rambouillet biedt beide partijen een billijke en werkbare manier om de geweldsspiraal te doorbreken. Wie deze weg naar de vrede afwijst, aanvaardt de verantwoordelijkheid voor het voortduren van de strijd, het menselijk leed en de wanhoop in Kosovo, en tevens het gevaar dat de instabiliteit zich uitbreidt naar aangrenzende regio's.

Tegelijkertijd doen we een beroep op de Albanezen in Kosovo te volharden op de weg naar vrede – de weg die zij in Parijs zijn ingeslagen – door het akkoord van Rambouillet te ondertekenen. In het bijzonder vragen wij de gewapende elementen onder de bevolking van Kosovo dringend af te zien van militaire provocaties.

De NAVO-bondgenoten blijven onwankelbaar in hun voornemen de nodige militaire acties in de Federale Republiek Joegoslavië uit te voeren totdat Belgrado de eisen van de internationale gemeenschap zal inwilligen.

Javier Solana is secretaris-generaal van de NAVO.