Met denkkracht communiceren

Verlamde patiënten kunnen met denkkracht een cursor op een beeldscherm sturen.

Stephen Hawking, auteur van `A brief History of Time' `spreekt' door zijn teksten in te tikken in een computer die daarna zijn woorden uitspreekt. Hawking is door de ziekte amyotrofysche laterale sclerose niet meer goed in staat om te spreken, maar typt wel. Sommige ALS-patiënten zijn helemaal verlamd. Hun denken, horen en zien is ongestoord, maar ze kunnen de buitenwereld niet meer bereiken.

Maar hersenactiviteit bestaat uit elektrische stromen door zenuwen. En elektrische stromen wekken elektromagnetische velden op die ook buiten de hersenpan meetbaar zijn. Het elektroencefalogram (EEG) komt zo tot stand. Er wordt al lang aan gedacht om verlamde patiënten door bewuste beïnvloeding van hun hersenpotentialen te laten communiceren.

Duitse onderzoekers van de universiteit van Tübingen hebben, na een lange training, twee ALS-patiënten uit hun zwijgen gewekt. Zij schrijven erover in het wetenschappelijke tijdschrift dat vandaag is verschenen. Beide proefpersonen worden beademd en kunstmatig gevoed. De patiënten oefenden om negatieve of positieve hersenpotentialen te produceren. Ze kregen een computerbeeldscherm voor met een balletje en daarboven en beneden vakjes, de doelen waar de bal naar toe moest. Per poging kregen ze de opdracht om een positieve potentiaal (bovenste mandje) of negatieve potentiaal (onderste mandje) op te wekken. Ze hadden, afhankelijk van hun persoonlijke mogelijkheden, twee tot vier seconden de tijd om het balletje in het mandje te krijgen. Het potentiaalverschil dat ze moesten realiseren werd tijdens de trainingssessies verhoogd van 5 tot 8 microvolt. De patiënten hadden ongeveer 300 sessies (van ieder 70 tot 100 pogingen) nodig om 80 procent goed te scoren. Daarna kregen de ALS-patiënten het in twee helften verdeelde alfabet op het scherm. Ze moesten de cursor met denkkracht sturen naar de helft waarin de letter van hun keus stond. Die helft werd daarna opnieuw gedeeld. In vijf stappen selecteerden ze zo één letter die daarna werd toegevoegd aan de tekst bovenaan het scherm.

Het experiment betekent, concluderen de onderzoekers, dat ALS-patiënten hun variaties in langzame corticale potentialen voldoende onder controle kunnen krijgen om een elektronisch spellingsapparaat te bedienen, hoewel het een bijzonder tijdrovende bezigheid is. Het schrijven van de hierbij afgedrukte brief (aan de onderzoeksleider) duurde 16 uur.