Law Lords vinden subtiel compromis

Nu de Britse Law Lords een compromis hebben gevonden in de zaak-Pinochet – dat ook hun eigen zaak dient – is de beurt weer aan minister van Binnenlandse Zaken Jack Straw om uitspraak te doen over uitlevering van de Chileense oud-president.

Met hun beslissing dat de Chileense ex-dictator Augusto Pinochet aan Spanje kan worden uitgeleverd maar op een kleiner aantal aanklachten hebben de Britse Law Lords een subtiel compromis gevonden.

Pinochets medestanders in Chili en daarbuiten zagen in het schrappen van moord en genocide uit het Spaanse uitleveringsverzoek een overwinning. Dat Spanje Pinochet in praktijk alleen voor één geval van marteling en een aantal pogingen daartoe zou kunnen berechten, verhoogt in hun ogen de kans op een succesvol beroep in de zaak. Bovendien kan een beslissing van de Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, om Pinochet te laten gaan, zo dichterbij komen.

Pinochets tegenstanders vierden de beslissing dat Pinochet in Londen moet blijven in afwachting van de uitleveringszaak als een ,,ongekende en historische overwinning op marteling en internationaal terrorisme'', als ,,een succes voor de mensenrechten'' en ,,een heldere boodschap aan alle toekomstige Pinochets''. Dat de ergste aanklachten tegen hem van tafel leek voor velen van hem minder belangrijk dan hun vreugde dat Pinochet voorlopig niet naar Chili mag terugkeren. Zij zien zijn onvrijwillige verblijf in een landhuis ten zuiden van Londen ook als een soort straf. ,,We hebben hem aan de haak'', aldus een van hen.

De Law Lords, het hoogste Britse rechtscollege, bogen zich opnieuw over de zaak-Pinochet nadat hun eerdere vonnis om hem als ex-staatshoofd geen immuniteit te verlenen tegen rechtsvervolging van tafel moest. Dat was nodig omdat één van de vorige vijf rechters, Lord Hoffmann, in diskrediet was geraakt door zijn activiteit als fondsenwerver voor Amnesty International, de mensenrechtenorganisatie die als partij in de zaak tegen Pinochet was gehoord.

De zeven nieuwe rechters onder voorzitterschap van Lord Browne-Wilkinson hielden gisteren met overgrote meerderheid het principe overeind dat sommige delicten zo zwaar zijn dat ze blijvend internationaal vervolgd moeten kunnen worden, en dat soevereine macht geen vrijbrief is om wreedheden te begaan. Maar zij lieten geen aanklachten toe voor vermeende misdaden begaan vóór september 1988, toen het voor de Britse wet mogelijk werd om marteling in het buitenland ook in het Verenigd Koninkrijk te bestraffen. Iemand kan niet worden uitgeleverd voor zaken waarvoor een Britse rechter hem niet kan worden vervolgen, is hun redenering.

Juristen beschouwen dit als een overwinning voor het internationale recht.

De Lords dienden gisteren bovendien hun eigen zaak, omdat zij hun vijf voorgangers de facto niet zijn afgevallen. Het onderuithalen van het vorige vonnis zou zware schade hebben toegebracht aan het gezag van het hoogste Britse rechtscollege. Dat zou de Lords, die met de regering in gevecht zijn over hun status, niet goed uitkomen en koren op de molen betekenen voor degenen die ook het rechtsstelsel op de schop willen nemen.

Het is onduidelijk of het vonnis de angel haalt uit het conflict dat de diplomatieke en zakelijke relaties tussen Chili, Spanje en het Verenigd Koninkrijk al zes maanden vertroebelt. Wel richt het de schijnwerper opnieuw op minister Straw. Die moet nu eerst opnieuw formeel zeggen of de uitleveringsprocedure tegen Pinochet op grond van de herziene aanklacht kan doorgaan.

Straw gaf eerder het groene licht omdat hij zei de zaak als een juridische, niet als politieke kwestie te zien. Of hij dat kan volhouden is de vraag, nu is gebleken dat Straw als links student een reis heeft gemaakt naar het Chili van de door Pinochet afgezette president Allende. Brits rechts voert nu de politieke druk op Straw al op. En Pinochets advocaten kunnen Straws beslissing om de zaak te laten doorgaan mogelijk succesvol aanvechten, omdat hij bevooroordeeld zou zijn. En stél dat de uitlevering, na een juridische slag die maanden kan duren, mag doorgaan, dan moet Straw opnieuw als laatste zijn politieke zegen geven.