Kamerleden twisten over NAVO-actie

GroenLinks steunt militaire actie, de SP is als enige Kamerfractie tegen. Twee linkse Kamerleden over elkaars stellingname.

De luchtacties tegen Servië krijgen de steun van 145 van de 150 Tweede-Kamerleden. Dat is het krachtige politieke signaal dat het kabinet gisteravond in de Kamer mocht ontvangen.

Achter deze eensgezindheid gaan twee opmerkelijke stellingnames schuil. De ene is die van GroenLinks (11 zetels), dat voor het eerst onomwonden steun geeft aan militaire interventie buiten verantwoordelijkheid van de Verenigde Naties. De andere is die van de Socialistische Partij (5 zetels), die zich als enige Kamerfractie tegen de gisteravond begonnen NAVO-operatie op de Balkan heeft uitgesproken.

,,Onbegrijpelijk'', zo kwalificeert SP-woordvoerder Harry van Bommel de steun van GroenLinks aan de luchtaanvallen op Servische doelen. ,,Wij hebben respect voor de positie van de SP, maar wij hebben een andere afweging gemaakt'', zegt Marijke Vos namens haar fractie GroenLinks. De linkse Kamerleden ontmoetten elkaar vanmorgen om door te praten over het debat van gisteravond. Het verschil in toonhoogte van hun reacties is typerend voor de standpunten die beide fracties hebben ingenomen. De SP heeft haar achterban (`tegen') weinig uit te leggen. GroenLinks, voortgekomen uit onder meer de Pacifistisch Socialistische Partij, kan de komende dagen de nodige telefoontjes uit het land verwachten.

Van Bommel: ,,Met die bombardementen wordt ook ieder vooruitzicht op een politiek akkoord in puin gegooid.''

Vos: ,,De NAVO-actie moet een einde maken aan het Servische geweld en Miloševic weer naar de onderhandelingstafel dwingen.''

Van Bommel: ,,Niemand kan garanderen dat dat lukt. Intussen zal het geweld van de Serviërs tegen de Kosovaarse bevolking alleen maar erger worden. Alle remmen zijn los nu. Tienduizenden Kosovaren lopen als schietschijf rond. Binnen enkele dagen zullen we een ongekende humanitaire ramp meemaken, waarbij we alleen maar kunnen toekijken vanuit die NAVO-vliegtuigen.''

Vos: ,,Die humanitaire ramp voltrekt zich al tijdenlang. Er wordt op grote schaal gemoord, honderdduizenden mensen zijn op de vlucht, tientallen dorpen zijn platgebrand. Soms is geweld nodig om een einde te maken aan erger geweld.''

Van Bommel: ,,Maar een politiek akkoord was binnen handbereik. Zo'n akkoord had pas echt een einde gemaakt aan het geweld. Er was alleen nog een geschil over stationering van een internationale troepenmacht in Kosovo. Ik kan me voorstellen dat de soevereine staat Joegoslavië zich daartegen heeft verzet. Toezicht van internationale waarnemers was bij een politiek akkoord voldoende geweest.''

Vos: ,,Het sturen van nog meer waarnemers zou volstrekt onvoldoende zijn geweest. Dat hebben de afgelopen jaren van geweld in voormalig Joegoslavië wel bewezen. De Servische terreur moet echt zo snel mogelijk een halt worden toegeroepen. De internationale gemeenschap mag dat echt niet langer tolereren.''

Van Bommel: ,,Er wordt veel te eenzijdig naar de Serviërs gekeken. Het bevrijdingsleger van de Kosovaren (UCK, red.) is evengoed agressor in dit conflict. De NAVO treedt nu op als de luchtmacht van het UCK. Je kunt verwachten dat de Kosovaren onder die omstandigheden hun posities weer kunnen gaan verstevigen. Voordat je het weet, heb je een veel grotere oorlog op de Balkan.''

Vos: ,,De Kosovaren hadden het vredesakkoord getekend. De NAVO zal erop moeten toezien dat ze nu geen misbruik maken van de situatie.''

Van Bommel: ,,Moet de NAVO straks Servische én Kosovaarse doelen tegelijk gaan bombarderen? Dan wordt het echt een orgie van geweld. Ik vind dat de NAVO-landen hier onverantwoorde risico's nemen. Deze hele operatie is een sprong in het duister.''

Vos: ,,Daarmee ben ik het volstrekt oneens. Blijven praten, en nog eens praten, en intussen het uitmoorden en opjagen van honderdduizenden mensen laten doorgaan – dat zou pas een sprong in het duister zijn geweest.''