Een klein meesterwerk aan de Vinkeveense plassen

Wie in Nederland zelf zijn eigen ontworpen huis wil bouwen, heeft het moeilijk. Dit ondervonden Hanneke de Bruijn en Jos Straathof in Vinkeveen. Begin jaren negentig vatten ze het plan om op hun stuk grond aan de Vinkeveense plassen naar eigen ontwerp en eigenhandig hun huis te bouwen. Ze wilden niet een degelijk maar saai `droomhuis' uit de catalogus van een of andere bouwondernemer, maar ontwierpen hun eigen droom. Een bijzonder huis wensten ze, met zo min mogelijk rechte hoeken en met een torentje vanwaar ze een prachtig uitzicht over het water zouden hebben. Het moest `een aards gebouw worden, verbonden met de grond' en het paar maakte zelf een ontwerp. Maar twee keer werd hun ontwerp door de welstandscommissie afgewezen die hen ten slotte aanried een architect in de arm te nemen. Uiteindelijk kwamen ze terecht bij Heren 5, het Amsterdamse architectenbureau dat ondanks zijn naam uit slechts drie architecten (Bas Liesker, Ed Bijman en Jan Klomp) en hun medewerkers bestaat.

Heren 5 heeft voor een ontwerp gezorgd dat wel door de welstandscommissie werd goedgekeurd. Toch lijkt ook het nu door Straathof zelf gebouwde woonhuis op niets in de omgeving. De drie architecten hebben de belangrijkste wensen van de bewoners vertaald in een abstracte sculpturale vorm. Zowel binnen als buiten kent het huis nauwelijks rechte hoeken, alsof het is ontworpen door een overtuigd deconstructivistisch architect. En het gewenste torentje is weliswaar van buiten niet te zien maar heeft de gedaante gekregen van een hoge binnenruimte: wie door de voordeur naar binnen gaat, komt in een ongewoon hoge hal terecht die dwars door alle verdiepingen heenbreekt en zo alle ruimtes van het huis met elkaar verbindt.

Het huis van De Bruijn en Straathof is bescheiden. Met zijn woonkamer-keuken, slaapkamer, logeerkamer, studeervertrek en opslagruimte die overgaat in een botenhuis bevat het nauwelijks meer ruimtes dan het gebruikelijke Nederlandse rijtjeshuis. Maar het huis doet zelfs in de verste verte niet denken aan het Nederlandse rijtjeshuis of doorzonwoning. Zo is de op de weg gerichte gevel met zijn kleine ramen extreem gesloten, maar is de zuidgevel aan de tuinzijde juist open: hier bestaat de pui op de begane grond vrijwel geheel uit glas. En tegenover de de omhoogrijzende sculpturale vorm van het huis zelf staat het lage, langgerekte botenhuis.

Vaak zorgen scheve vormen en scherpe contrasten voor aanstellerige en schreeuwerige architectuur. Dat dit in dit huis niet is gebeurd, komt door de consequent uniforme gevelbekleding van Afrikaanse leistenen in prachtige zachte beige, oranje, paarse en gele tinten. De stenen gevelbekleding maakt het huis tot een eenheid en geeft het de door de bewoners gewenste aardse karakter. Met dit kleine meesterwerk aan de Vinkeveense plassen laat Heren 5 zien dat een bescheiden budget geen excuus is voor armzalige architectuur.

Gebouw: woonhuis aan de Vinkeveense plassen. Architect: Heren 5 m.m.v. J.A. Hoogland. Ontwerp: 1995. Bouw: 1996-1999. Bouwkosten: ongeveer 250.000 gulden.