Belgrado meldt dood 10 burgers

De NAVO heeft gisteravond en vannacht in twee aanvalsgolven met kruisraketten en bommenwerpers militaire doelen in Joegoslavië aangevallen. Joegoslavië riep drie uur na de eerste aanval de oorlogstoestand uit. Er zouden meer dan tien burgers zijn gedood.

De eerste aanvalsgolf kwam gisteravond rond acht uur op gang. Vanaf schepen in de Adriatische Zee werden rond honderd kruisraketten afgevuurd op tientallen vliegvelden, bases en commandocentra. Tegelijkertijd stegen vanaf drie bases in Italië vliegtuigen op voor bombardementsvluchten.

In de vier uur durende aanval werden doelen in alle delen van Joegoslavië getroffen: de auto- en wapenfabriek van Kragujevac in Centraal-Servië, het vliegveld van Podgorica, de marinebasis van Bar en een legerbasis in Danilovgrad (alle in Montenegro), het vliegveld van Priština en radarinstallaties in Butovacki Breg (in Kosovo), het militaire vliegveld van Batajnica bij Belgrado, de vliegtuigfabriek van Pancevo, ook bij Belgrado, en militaire installaties bij Kuršumlija en Uzice in Servië en bij Novi Sad in de Vojvodina.

Vannacht kwam een tweede aanvalsgolf op gang. Bij de acties waren tachtig vliegtuigen uit acht NAVO-landen – waaronder Nederland – betrokken. Volgens Belgrado zijn twee NAVO-toestellen neergeschoten, maar de NAVO sprak dat tegen en meldde zelf het neerschieten van twee Joegoslavische vliegtuigen. Joegoslavië is verzekerd dat de aanvallen worden stopgezet als het het vredesplan voor Kosovo aanvaardt. Volgens Belgrado zijn bij de acties ,,zeker tien'' doden en zestig gewonden gevallen. Onder de slachtoffers zouden zich vrouwen en kinderen bevinden van soldaten die uit buurrepublieken als Bosnië en Kroatië zijn geëvacueerd en wonen in kazernes. In Montenegro werd een soldaat gedood.

De secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana, legde gisteren de schuld voor het geweld bij de Joegoslavische president Slobodan Miloševic, ,,die heeft geweigerd zijn gewelddadige acties in Kosovo te staken en in goed vertrouwen te onderhandelen''. Ingrijpen, aldus Solana, is ,,een morele plicht''. Hij onderstreepte vandaag dat de acties enkele dagen worden voortgezet.

Joegoslavië reageerde woedend. ,,De NAVO-aanval op het soevereine en Europese Joegoslavië is een catastrofe voor de mensheid en schendt de orde van de internationale betrekkingen'', aldus een woordvoerder. ,,Het is tragisch dat een land wordt aangevallen dat nooit agressor is geweest en dat op het Westen is georiënteerd.'' Volgens een legerwoordvoerder is de aangerichte schade minimaal en functioneert de commandostructuur doeltreffend. Belgrado riep gisteren de oorlogstoestand uit, maar liet in het midden wat die in de praktijk inhoudt.

Rusland, dat bij monde van een ,,geschokte'' president Jeltsin eveneens protesteerde, riep vannacht in de Veiligheidsraad op tot een ,,onmiddellijke stopzetting'' van de bombardementen. Maar enige beslissing kwam er niet: vijf leden van de raad, waaronder Nederland, nemen als NAVO-lid zelf aan de actie deel. Secretaris-generaal Kofi Annan van de VN zei in een verklaring het gebruik van geweld door de NAVO ,,legitiem'' te vinden, maar hij tekende wel aan dat de Veiligheidsraad in elke beslissing moet kunnen meepraten. Rusland eiste vandaag een bijeenkomst van de Contactgroep.

Milo Djukanovic, president van Servië's zusterrepubliek Montenegro veroordeelde de NAVO-aanvallen op zijn land, maar gaf Belgrado daar de schuld van: ,,Dit zijn de tragische consequenties van een irrationeel beleid van confrontatie met de hele wereld.''

NAVO-chef Solana schreef de leiders van vijf Balkan-landen die deelnemen aan Partnership for Peace dat ze kunnen rekenen op bescherming als Belgrado tot wraakacties overgaat. Het gaat om Slovenië (grenst niet aan Servië), Albanië, Bulgarije, Macedonië en Roemenië. (Reuters, AFP, AP)