Politie New York: orde en racisme

In New York groeit de kritiek op de politie, sinds agenten onlangs een ongewapende Afrikaanse immigrant doodschoten.

In binnen- en buitenland is Rudolph Giuliani, de energieke burgemeester van New York, de afgelopen jaren uitbundig geprezen voor de effectieve manier waarop hij de misdaad in zijn stad heeft teruggedrongen. Maar dezer dagen ligt `Rudy' onder vuur, omdat hij niet hard genoeg optreedt tegen wangedrag van zijn politiemacht.

De verontwaardiging over het optreden van de politie laaide vorige maand op, toen vier blanke agenten 41 kogels afvuurden op een ongewapende zwarte WestAfrikaan. De man, Amadou Diallo, had geen strafblad en voor zover bekend had hij ook niets misdaan. Zijn dood leidde tot protesten en beschuldigingen van racisme. Maar de burgemeester blijft achter zijn agenten staan, zolang het onderzoek nog loopt.

Een aantal prominente Amerikanen heeft de afgelopen dagen deelgenomen aan een kleine, maar effectieve campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid om het gedrag van de politie en de kritiekloze opstelling van Giuliani aan de kaak te stellen. Onder leiding van de zwarte dominee Al Sharpton blokkeren dagelijks groepjes van enkele tientallen demonstranten de toegang tot het hoofdbureau van politie. Voor het oog van de televisie-camera's laten ze zich vervolgens arresteren en plastic handboeien omdoen. Na ongeveer een uur worden ze meestal weer vrijgelaten. Onder anderen oud-burgemeester David Dinkins en Kweisi Mfume, de voorzitter van de NAACP, de grootste belangenvereniging voor zwarten, hebben zich zo laten inrekenen. Iedere nieuwe beroemdheid in handboeien is goed voor aandacht in de media.

Op eigen initiatief zijn 100 zwarte agenten een cursus begonnen om zwarte stadgenoten te leren hoe ze een ontmoeting met de politie kunnen overleven. Zelf zijn ze allemaal wel eens, in burger, door de politie lastig gevallen. De doorsnee agent typeren ze als een blanke, niet erg stabiele figuur, die iedereen met een donkere huid wantrouwt. De cursisten wordt op het hart gedrukt altijd beleefd te blijven, hoe onrechtvaardig een aanhouding ook is; nooit onverwachte bewegingen te maken; nooit je rijbewijs uit je zak halen zonder eerst permissie te vragen, want een agent zou eens kunnen denken dat je een pistool trekt. Een zwarte journalist merkte onlangs op:,,Ik durf mijn draagbare telefoon niet meer te gebruiken, want als rechtvaardiging om me neer te schieten hoeft een agent alleen maar te zeggen dat hij dacht dat ik een pistool pakte.''

Giuliani heeft de dood van Diallo ,,een vreselijke tragedie'' genoemd. Ook heeft hij tien miljoen dollar uitgetrokken voor een wervingscampagne die de 40.000 man sterke politiemacht, die voor tweederde uit blanken bestaat, een meer gevarieerde samenstelling moet geven. Maar hij weigert te erkennen dat de politie met een ernstig probleem kampt.

De burgemeester kan er nog altijd op bogen dat in New York het aantal schietpartijen waarbij politie betrokken is veel lager is dan in andere steden (vijf keer zo laag bijvoorbeeld als in Washington). Het aantal moorden in de stad is onder Giuliani en zijn politiemacht spectaculair gedaald, van 2.245 in 1990 tot 629 vorig jaar, een daling waar men vooral in de arme wijken, waar veel zwarte Amerikanen wonen, van profiteert, aldus de burgemeester.

Maar het gevoel van veiligheid is niet bij iedereen toegenomen. Volgens een opiniepeiling vindt 69 van de blanke New-Yorkers dat de stad op de goede weg is. Slechts 30 procent van de zwarten gelooft dat.