`Plan CWI's versterkt de bureaucratie'

Er zitten ,,grote risico's'' aan het gisteren gepresenteerde kabinetsplan om de uitvoering van de sociale zekerheid te privatiseren en achter één loket te plaatsen. Dat stelt de toezichthouder in de sociale zekerheid, het CTSV, in een gesprek met deze krant.

De voorstellen kunnen volgens het College van toezicht sociale verzekeringen bureaucratie in de hand werken, omdat de beslissing over de toekenning van een uitkering een zaak is van verscheidene instanties, waar dat er nu slechts één is. Daarnaast krijgt de overheid meer taken dan het in de sociale zekerheid ooit heeft gehad, terwijl marktwerking een van de uitgangspunten was van de kabinetsplannen.

Minister De Vries en staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken) stellen voor ruim 200 Centra voor Werk en Inkomen (CWI's) op te richten waar mensen terecht kunnen voor een baan of een uitkering. Vanachter dat ene loket kunnen ze doorverwezen worden naar de gemeente voor een bijstandsuitkering of naar nog te privatiseren uitkeringsinstellingen zoals het Gak voor een WW- of WAO-uitkering.

De beoordeling of een aanvrager recht heeft op een WW- of WAO-uitkering – de claimbeoordeling – wordt gedaan door keuringsartsen en ambtenaren die in dienst zijn van een CWI, maar geplaatst zijn bij een commerciële uitvoerder.

,,Met dit plan wordt meer publiek gemaakt dan er al publiek was'', zegt Collegelid O. Fles over het in overheidshanden houden van de claimbeoordeling. ,,Mensen moeten misschien nog wel naar meer loketten dan er nu zijn'', meent ze. ,,We geloven dat de belangen van de uitkeringsgerechtigde met deze plannen niet zijn gediend.'' Ze veronderstelt dat bij de totstandkoming van de plannen vooral is gekeken naar de belangen van betrokken instituties zoals sociale partners en gemeenten.

Het CTSV noemt het door De Vries en Hoogervorst voorgestelde stelsel `hybride'.Waar de discussie in de aanloop naar de nota vooral is gegaan over de vraag of de toekenning van uitkeringen door de overheid of door de markt moet worden gedaan, ziet het CTSV een veel belangrijker probleem rondom het innen van de premies en de daarbij behorende sancties als die premies niet worden betaald.

Commerciële uitvoerders zullen in de toekomst moeten signaleren of hun klanten,de werkgevers, premies tijdig betalen. Gebeurt dat niet, dan moeten ze een publieke instelling daarover informeren, die vervolgens sancties kan opleggen. Het CTSV ziet hierin grote risico's, omdat het moeilijk voorstelbaar is dat een verzekeraar zijn eigen klanten aangeeft. De klant kan naar de concurrent stappen. ,,In de kabinetsnota is dat niet helder terug te vinden'', stelt Fles.De nota over de nieuwe uitvoering van de sociale zekerheid is een voorstel op hoofdlijnen waar de Tweede Kamer op moet reageren.

Volgens Fles is het kabinetsplan te grof om de uiteindelijke consequenties ervan te doorzien. ,,Daardoor groeit een nieuw stelsel mogelijk tot iets uit waarvan de Kamer achteraf zegt: `ja, maar dit hadden we niet gewild'.''

De Kamerfracties reageren negatief op verschillende onderdelen van het kabinetsplan. Zo menen PvdA en D66 dat de aandelen van de vijf nu bestaande WW- en WAO-uitkeringsinstellingen zoals Gak en Cadans niet hoeven worden verkocht om marktwerking te bereiken.