`NS is geen kroonjuweel'

De NS mag van de overheid naar de beurs. Maar wat zou volgens beursanalisten de notering moeten zijn?

Sceptisch en een beetje giechelig, dat zijn de reacties van beursanalisten op de aankondiging dat de Nederlandse Spoorwegen binnen drie jaar een notering moeten krijgen op de Amsterdamse effectenbeurs. ,,Het bedrijf kan wel naar de beurs, maar ik weet niet of het een mooi aandeel wordt'', zegt Ad Nieboer van Friesland Bank Securities.

Richard Brakenhoff van zakenbank Kempen & Co is nog uitgesprokener: ,,Ik zie absoluut niet in waarom beleggers op de beurs geld zouden willen stoppen in de NS.''

Waarom moet het spoorbedrijf naar de beurs? Eenvoudig gezegd: omdat de Nederlandse staat daarmee een paar miljard gulden hoopt op te strijken en omdat de NS zelf via de beurs eenvoudiger aan kapitaal denkt te kunnen komen, dat vervolgens gebruikt kan worden voor investeringen in bijvoorbeeld nieuwe treinstellen. Sinds de NS in 1995 op eigen benen is gezet, met de staat als enig aandeelhouder, wordt al gesproken over de mogelijkheid om een deel van de aandelen op de beurs te verkopen. Eerder deed de Nederlandse overheid al hetzelfde met chemiebedrijf DSM en post- en telecombedrijf KPN. Op dit moment staat het automatiseringsbedrijf PinkRoccade (het voormalige rekencentrum van de overheid) op de nominatie voor een beursgang, terwijl nog gedacht wordt over de mogelijkheid om hetzelfde te doen met de luchthaven Schiphol.

De beursgang van de kroonjuwelen KPN en DSM pakte voor de overheid zeer lucratief uit. Analisten betwijfelen echter of voor de NS hetzelfde geldt. Alleen al het vaststellen van de waarde van het spoorbedrijf zal volgens hen een zeer moeilijke exercitie worden, omdat er allerlei verschillende belangen en geldstromen door elkaar heen lopen. Bovendien is er in Europa geen ander gelijksoortig spoorbedrijf op de beurs genoteerd, zodat een vergelijking nauwelijks te maken is. ,,Ik heb geen idee wat voor prijskaartje ik eraan zou moeten hangen'', zegt Brakenhoff van Kempen & Co.

Zijn collega van Friesland Bank Securities zegt alleen heel grof te kunnen rekenen. ,,Als ik heel positief ben, zou ik kunnen uitgaan van een maximale koers-winstverhouding van 10. Vorig jaar haalden de NS een nettowinst van bijna 200 miljoen gulden, dus dat zou de waarde voor het hele bedrijf op 2 miljard gulden brengen'', aldus Nieboer. Maar, zo voegt hij er onmiddellijk aan toe, ,,zelfs op die winst kun je je niet vastbijten, omdat daar zoveel rare dingen in zitten. Wie weet of ze die winst niet bereiken door bijvoorbeeld de onderhoudskosten terug te schroeven. Die kosten komen dan later toch weer eens terug.''

Een belangrijke onzekere factor in de toekomst van de NS blijft de politiek, ook al staat sinds gisteren vast dat de NS in ieder geval de komende tien jaar het intercitynet in Nederland krijgt én de exploitatie van de binnenlandse hogesnelheidslijnen. ,,De overheid zal altijd een dikke vinger in de pap houden. Dat geldt voor de tarieven voor de reizigers, maar ook bijvoorbeeld voor de kosten die de Spoorwegen moeten betalen voor de rails en zo. Voor beleggers levert dat veel onzekerheid op: `Wie draait waar voor op?'. En daar houden beleggers niet van'', zegt Brakenhoff.

Als beleggers al niet gelukkig zijn met de NS als beursfonds, is het de vraag of de klanten dat wel zullen zijn. In Groot-Brittannië, waar de spoorbedrijven wel in particuliere handen zijn maar geen beursnotering hebben (afgezien van Virgin), explodeerden de prijzen in een paar jaar tijd. NS-topman Den Besten liet gisteren al doorschemeren dat de bijdrage die de NS aan de overheid moet gaan betalen voor het gebruik van de infrastructuur straks in de tarieven doorberekend worden. Nieboer: ,,De overheid denkt dat een beursgang leidt tot lagere prijzen. Dat lijkt me een hele rare redenatie.''