Nieuwbouw bedreigt weidevogel

Bewoners van het dorp Lekkum, ten noorden van Leeuwarden, keren zich fel tegen plannen om in een vogelrijk weidegebied dure koopwoningen te bouwen. Elders is plaats genoeg, menen de tegenstanders.

Haar met een hoop mest verwelkomen vonden de actievoerders van het dorp Lekkum achteraf wat al te gortig. Even speelden ze met het idee de nieuwe Leeuwarder burgemeester Loeki van Maaren-van Balen bij haar installatie vorige maand zo te begroeten. Maar uiteindelijk kozen ze voor een ludieke actie: de beul van Leeuwarden, die in de vorige eeuw de molen in de Bullepolder bewoonde en aan wie de polder zijn naam dankt, kwam opdraven. De scherprechter riep de nieuwe burgemeester op beschermvrouwe te worden van de Bullepolder, een tweehonderd hectare groot weidegebied, waar talloze vogels broeden. De bewoners van Lekkum hopen dat het gemeentebestuur terugkomt op het in hun ogen heilloze plan `de enige open plek' in Leeuwarden vol te bouwen met honderden dure koopwoningen. Natuurbeschermers en Lekkumers strijden zij aan zij tegen de geplande nieuwbouw.

De Bullepolder grenst aan het Grote Wielengebied, een `wetland', dat onder de Europese Vogelrichtlijn valt. De gemeente Leeuwarden kocht enkele maanden geleden honderdtwintig hectare op van twee boeren. De gemeenteraad keurde de grondaankoop – kosten een kleine tien miljoen gulden – goed; D66 en PAL/Groen Links stemden tegen. De kwestie heeft inmiddels ook al een politiek slachtoffer geëist: PAL-wethouder H. Brinks stemde aanvankelijk met het college mee, maar werd door zijn partij teruggefloten, waarna hij zijn functie neerlegde. Het plan is twintig hectare te bebouwen met enkele honderden villa's: de ruime kavels moeten de meer kapitaalkrachtigen naar de stad trekken. Voor de grond zal grote belangstelling zijn, meent de gemeente: bewoners profiteren van de stedelijke geneugten, maar kunnen toch genieten van een plattelandsgevoel, omdat ze wonen in een groengebied ten noorden van de legendarische Bonkevaart (de finish van de Elfstedentocht).

De Friese hoofdstad moet van de provincie tot 2010 jaarlijks 6.500 woningen bouwen. Om de trek uit de stad naar de omliggende dorpen tegen te gaan is het noodzakelijk dat Leeuwarden ruime kavels voor duurdere koopwoningen in de aanbieding heeft, meent de Leeuwarder wethouder P. den Oudsten. Nu moet Leeuwarden volgens hem geregeld nee verkopen aan mensen die een duurdere koopwoning binnen de stadsgrenzen zoeken. Uit gemeentelijke cijfers blijkt dat er een tekort is aan drieduizend woningen voor de midden- en hogere inkomensklasse, stelt hij. ,,Mensen vertrekken onder meer naar dorpen rondom Leeuwarden, omdat hier geen geschikte kavels zijn. Dat is jammer'', stelt wethouder Den Oudsten.

De tegenstanders in Lekkum zetten vraagtekens bij het getal van drieduizend. Volgens voorzitter T. van der Molen van Dorpsbelang Lekkum leidt de vele nieuwbouw tot leegstand en verpaupering van naoorlogse wijken elders in Leeuwarden. ,,Tachtig procent van de bewoners verhuist binnen Leeuwarden, zodat er op andere plekken woningen leeg komen te staan. De gemeente moet uitzoeken wat nieuwbouw voor effect heeft op de rest van het woningbestand.''

De tegenstanders vinden overigens dat Leeuwarden zijn woord schendt. Den Oudsten had de Lekkumers beloofd dat de Bullepolder tot 2010 onbebouwd zou blijven. Den Oudsten geeft dit toe, maar stelt dat die belofte stamt uit de periode dat Leeuwarden via gemeentelijk herindeling wilde uitbreiden naar het westen, op grondgebied van buurgemeente Menaldumadeel. ,,Herindeling is door de buurgemeenten en de provincie afgewezen, dus staan we voor een nieuwe situatie.''

Tegenstanders vinden bovendien dat een waardevol weidevogelgebied niet mag worden opgeofferd. In de Grote Wielen rusten in de wintermaanden tienduizenden kol- en brandganzen, eenden en smienten, die in de nabijgelegen weilanden van de Bullepolder fourageren. ,,Ganzen hebben een open ruimte nodig'', weet Van der Molen. F. Braaksma van de Werkgroep Bullepolder valt hem bij: ,,Deze polder is een magnifiek weidevogelgebied. Op een relatief klein gebied broeden diverse tureluurs, grutto's, kieviten en scholeksters.'' Voor de tientallen grutto's, die op de lijst van bedreigde weidevogels staan, is de polder zelfs een van de laatste belangrijke broedgebieden in Friesland, stelt Van der Molen. Dorpsbelang Lekkum heeft de Europese Commissie aangeschreven met het verzoek de polder ook onder de vogelrichtlijn te plaatsen. Wethouder Den Oudsten vindt het onterecht dat hij door de actievoerders als ,,natuurbarbaar'' wordt afgeschilderd. ,,We zijn ons ervan bewust dat de Bullepolder een kwetsbaar gebied is en zullen er een zorgvuldige studie op loslaten.'' Het gemeentebestuur wil nu met alle betrokkenen om de tafel gaan zitten en zoeken naar een compromis. Hij zegt een `groene buffer' tussen de rest van de polder en de woningen te willen vrijlaten voor de vogels. Bovendien wil de wethouder verloren gegane `natuurwaarden' elders `compenseren'. Den Oudsten: ,,Vogelwachters zeggen dat er een alternatief broedgebied kan worden gezocht ten zuiden van de stad, waar de grutto kan nestelen.'' Van der Molen hoont het idee weg: ,,Vogels laten zich niet verplaatsen. Ze verdwijnen gewoon als er ruimtegebrek is.'' Braaksma: ,,Vogels blijven op vaste plaatsen broeden. Nu nog steeds, jaren nadat de weg Leeuwarden-Harlingen verdubbeld is, bouwen scholeksters nog nesten in de bermen, waar vroeger weiland was. Als je de Bullepolder volbouwt, gaat het als broedgebied naar de knoppen.''