NAVO geeft bevel tot aanval

NAVO-secretaris-generaal Javier Solana heeft gisteravond laat opdracht gegeven tot luchtaanvallen op militaire doelen in ex-Joegoslavië wegens de crisis in Kosovo. Vanaf vanavond zijn volgens NAVO-diplomaten de eerste bombardementen te verwachten. Aan het begin van de middag stegen in Engeland acht B-52 bommenwerpers op. In Priština (Kosovo) werd vanmiddag luchtalarm gegeven.

De NAVO heeft circa 430 geallieerde gevechtsvliegtuigen en een half dozijn oorlogsschepen met kruisraketten in de Adriatische Zee paraat. De NAVO-aanval zal naar verwachting beginnen met kruisraketten, die vanaf oorlogsschepen worden afgevuurd, en met B-52-bommenwerpers. De NAVO wil eerst de luchtverdediging en daarna strategische doelen in Joegoslavië uitschakelen.

Solana gaf NAVO-opperbevelhebber Wesley Clark de opdracht tot de luchtaanvallen. ,,Alle inspanningen om via onderhandelingen een politieke oplossing voor de Kosovo-crisis te bereiken, zijn mislukt, er is geen andere mogelijkheid open dan militaire actie te ondernemen'', zei Solana op het NAVO-hoofdkwartier. Hij had zijn besluit genomen na overleg met de bondgenoten en nadat de ,,finale diplomatieke inspanning'' van de Amerikaanse gezant Richard Holbrooke gisteren en eergisteren in Belgrado ,,geen succes had opgeleverd''.

In Joegoslavië is de noodtoestand uitgeroepen wegens ,,het onmiddellijke oorlogsgevaar''. De maatregel houdt een verhoging van de staat van paraatheid en een oproep van reservisten in. Eerder gisteren steunde het parlement vrijwel unaniem het besluit van president Miloševic om het vredesplan voor Kosovo van de hand te wijzen. Het parlement maakte duidelijk dat Joegoslavië ,,onder geen enkel voorwendsel en voor geen enkele prijs'' buitenlandse troepen in Kosovo accepteert, ,,zelfs op straffe van luchtaanvallen''. Vrijwel alle Westerse landen hebben hun ambassades in Belgrado gesloten, hun ambassadestaf geëvacueerd.

Rusland sprak zich onomwonden tegen luchtacties uit. Premier Primakov brak gisteren zijn reis naar de VS af en keerde naar Moskou terug. Bij aankomst zei hij dat de relaties tussen Rusland en de VS zullen lijden onder het besluit Joegoslavië aan te vallen. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Ivanov zei dat Rusland wellicht zal besluiten Belgrado wapens te leveren, ondanks het wapenembargo tegen Joegoslavië. ,,We hebben het over agressie, en staten onder agressie moeten middelen hebben zich te verdedigen'', aldus Ivanov.

President Clinton rechtvaardigde het besluit met een verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog. ,,Wat zou er gebeurd zijn als iemand naar Churchill had geluisterd en eerder in actie was gekomen tegen Hitler? Hoeveel levens zouden dan gered zijn geweest?''

Clinton zei dat afzijdigheid de NAVO ,,in diskrediet zou brengen''. ,,Als Miloševic niet bereid is om vrede te sluiten, zijn wij bereid om zijn vermogen aan banden te leggen om oorlog tegen de Kosovaren te voeren.'' Bezwaren in het Congres tegen de NAVO-inzet verdwenen toen duidelijk werd dat luchtaanvallen ophanden waren. De Senaat nam een resolutie aan (met 58 tegen 41 stemmen), waarin steun voor de aanvallen wordt uitgesproken.

Het is voor de eerste keer in haar vijftigjarig bestaan dat de NAVO een aanval lanceert op een soevereine staat. Volgens Solana is het doel van de militaire actie beëindiging van het Servische geweld tegen de Kosovo-Albanezen en ondersteuning van de internationale inspanningen om een vredesregeling tot stand te brengen. De NAVO-chef zei dat Belgrado ,,op elk moment'' aan de internationale eisen kan voldoen. Solana verklaarde dat alle vredesinspanningen waren mislukt, ,,geheel als gevolg van de onbuigzaamheid'' van Belgrado. Hij wees erop dat Belgrado de politieke overeenkomst, die vorige maand tot stand kwam, weigert te tekenen, beloften schendt om het aantal troepen in Kosovo te beperken en excessief geweld blijft gebruiken.

Hij beklemtoonde dat de NAVO ,,geen oorlog voert tegen Joegoslavië''. ,,Wij hebben geen ruzie met het Joegoslavische volk, dat al te lang in Europa is geïsoleerd door het beleid van zijn regering. Ons doel is meer menselijk lijden en geweld tegen de burgerbevolking van Kosovo te voorkomen.''