Vervoerswereld heeft haast met HSL-oost, kabinet niet

In de vervoerswereld staat men te trappelen om, naar eigen inzicht, de oostelijke tak van de hogesnelheidslijn (HSL) aan te leggen. Maar het kabinet heeft geen haast.

Zowel de Nederlandse Spoorwegen, Schiphol als de KLM zouden nog liever vandaag dan morgen de hogesnelheidslijn-oost van Amsterdam naar Frankfurt tot hun beschikking hebben. Maar elk heeft zo zijn eigen bedoelingen met de flitstrein, die overigens pas op zijn vroegst in 2010 zal gaan rijden.

Als het aan Schiphol-directeur Gerlach Cerfontaine ligt, stopt de HSL-oost niet in Arnhem, maar raast die als ware het een vliegtuig vanuit Amsterdam en Utrecht in één keer door naar Keulen en Frankfurt. Mensen die anders het vliegtuig zouden hebben genomen, kunnen zo in plaats daarvan met de trein. ,,Ik probeer Schiphol vooral te plaatsen tussen andere Europese knooppunten'', lichtte Cerfontaine toe.

NS-topman Rob den Besten ontnam zijn gastheer op een conferentie over de HSL-oost op Schiphol gisteren echter direct die illusie. Hij rekende voor dat er onvoldoende internationale passagiers zijn om de lijn rendabel te maken. Zo'n zeventig procent van de reizigers zal de HSL voor binnenlands verkeer gebruiken. Den Besten had nog een ontnuchterende mededeling voor allen die Nederland afschilderen als Europa's natuurlijke transportknooppunt: ,,Dit land is een marginaal verschijnsel in het Europese HSL-netwerk.''

Ook minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) toonde zich verontwaardigd over de suggestie van Cerfontaine om Arnhem voorbij te razen. ,,Dat kun je tegenover de belastingbetaler niet maken'', aldus de minister. ,,Eerst iets aanleggen op zijn kosten om de trein vervolgens alleen langs te zien rijden.''

Vooral Cerfontaine hekelde voorts het trage tempo waarin Nederland zijn hogesnelheidslijnen aanlegt en bovenal de slakkengang waarin de besluitvorming verloopt. ,,Het poldermodel is iets te drassig voor besluitvorming over infrastructuur'', stelde hij. De Schiphol-topman wees erop dat men vooral in Duitsland en Frankrijk al veel verder is. ,,In het buitenland liggen de rails er al en zijn de vliegvelden van Parijs en Frankfurt op het HSL-netwerk aangesloten. Als je dat ziet, dan denk je: gauw terug naar huis en snel aan het werk. Als we niet opschieten verliezen we de race met het buitenland.''

Netelenbos had haar gehoor echter in dit opzicht weinig te bieden. Ze herhaalde dat de HSL-oost tot 2010 geen hoge prioriteit geniet voor het kabinet. Tot dan is er vooralsnog geen geld voor gereserveerd en moet de hogesnelheidslijn om fondsen wedijveren met de eveneens geplande Zuiderzeelijn en de noordoosttak van de Betuweroute. De zaak zou echter anders komen te liggen als Schiphol en de KLM een substantiële bijdrage zouden leveren aan de aanleg van de nieuwe spoorlijn.

Die handschoen werd meteen door Cerfontaine opgenomen. Hij verklaarde dat dat geen probleem zou zijn, zodra Schiphol zou worden geprivatiseerd. In dat geval zou de luchthaven, ook in financieel opzicht, veel meer zijn eigen gang kunnen gaan. Den Besten bleef niet achter. ,,Als morgen een derde deel van de NS wordt geprivatiseerd, dan kan de aanleg van de HSL-oost meteen beginnen.''

Oorspronkelijk was de bedoeling geweest om al in 2006 een HSL-oost gereed te hebben. Netelenbos gaf gisteren echter toe dat dit niet zal lukken. Ze verwacht pas in de zomer van 2000 een trajectnota en een milieu-effectrapportage te kunnen uitbrengen, waarna er het jaar daarop een tracébesluit kan worden genomen.

Het kabinet heeft zelfs nog niet besloten of er wel een echte HSL-oost moet komen. Dat zou betekenen dat er met snelheden van tenminste 200 kilometer per uur moet worden gereden.