`Onderzoek naar VN-rol in Rwanda'

Secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties is ,,voornemens'' een onafhankelijk onderzoek te laten instellen naar de rol van de VN voor en tijdens de volkerenmoord van 1994 in Rwanda.

Dat staat in een brief van Annan aan de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad, de Chinees Qin Huasun. In die brief, waarop het persbureau Reuters gisteren de hand wist te leggen, schrijft de VN-chef: ,,Gezien de gruwelijkheid van de genocide die heeft plaatsgegrepen in Rwanda (...) blijven er vragen opkomen over het optreden van de VN kort voor en tijdens de crisis. Daarom is het mijn bedoeling om een onafhankelijk onderzoek op te zetten naar de handelwijze van de VN destijds.''

De VN en in het bijzonder Annan, die destijds verantwoordelijk was voor VN-vredesoperaties, zijn meermalen beschuldigd van fatale afzijdigheid in het Rwandese drama. De Canadese generaal Roméo Dallaire, in 1994 commandant van UNAMIR, de VN-vredesmacht in Rwanda, getuigde in 1998 voor het VN-tribunaal in het Tanzaniaanse Arusha dat zijn mannen de dood van honderdduizenden Rwandezen hadden kunnen voorkomen als het hoofdkwartier in New York had geluisterd naar zijn waarschuwingen voor een ophanden zijnde genocide en het groene licht had gegeven aan zijn voorstellen voor preventieve actie.

Dallaire zond op 11 januari 1994, drie maanden vóór het begin van de moordpartijen, een faxbericht naar het VN-hoofdkwartier. De generaal gaf daarin gedetailleerde inlichtingen over de voorbereidingen die in fanatieke Hutu-kring werden getroffen voor een massale slachting onder Tutsi's. Hij kreeg van `New York' geen toestemming om een inval te doen in de wapenarsenalen van de Hutu-milities die de genocide voorbereidden en deze later ook zouden uitvoeren. De moordpartijen begonnen op 6 april. Twee weken later werd UNAMIR ingekrompen van 2.000 tot 270 man.

Volgens Annan zou het hoofddoel van het onderzoek moeten zijn ,,om vast te stellen wat er precies is gebeurd en conclusies te trekken over de reactie van de Organisatie op de tragedie''. De onderzoekers worden geacht ,,een ieder te ondervragen die kennis heeft van de gebeurtenissen in kwestie'' en zullen ,,volledige toegang krijgen tot de VN-archieven, waarbij inbegrepen interne documenten en telegrammen'', aldus Annan in zijn brief aan de Veiligheidsraad. Hij zou ook van plan zijn een tijdslimiet te stellen aan het onderzoek en de bevindingen te publiceren als een VN-document.

Alvorens nadere stappen te ondernemen vraagt Annan de Raad te bevestigen dat hij ,,deze belangrijke onderneming steunt''. VN-bronnen lieten gisteren weten dat Raadsvoorzitter Qin voorstelt om positief te reageren op Annans voorstel, mits geen van de 15 leden vóór donderdag bezwaar maakt. (Reuters)