NAVO wacht op uitkomst overleg

De Amerikaanse gezant Richard Holbrooke heeft vandaag opnieuw drie uur met de Joegoslavische leider Miloševic over het vredesplan voor Kosovo overlegd. Onduidelijk is of het gesprek resultaat heeft gehad en of het later nog wordt hervat. Gisteravond bereikte Holbrooke in een eerste gesprek géén resultaat. De NAVO staat klaar om in actie te komen als het overleg van vandaag eveneens niets blijkt te hebben opgeleverd.

In dat laatste geval, zo meldt onze correspondent in Brussel, komen de NAVO-ambassadeurs in Brussel bijeen voor een laatste overleg. Vervolgens kan secretaris-generaal Solana de opdracht geven voor NAVO-luchtacties. ,,Dat kan vanavond laat zijn of woensdag'', zegt een functionaris. Zo'n 480 gevechtsvliegtuigen staan in Italië en op vliegdekschepen in de Adriatische Zee klaar voor actie. Secretaris-generaal Solana heeft de bevoegdheid de opperbevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in Europa, de Amerikaanse generaal Clark, het bevel tot een eerste fase luchtaanvallen te geven. De lidstaten hebben deze bevoegdheid eind januari aan hem overgedragen. Zondag besloten de ambassadeurs de waarschuwingstijd voor luchtacties te verkorten van 48 tot enkele uren. ,,Hooguit 24 uur duurt het nu'', aldus een functionaris over de tijdspanne tussen het bevel en de aanvallen.

Op hetzelfde moment waarop vanochtend Holbrooke zijn gisteravond afgebroken overleg met Miloševic hervatte, begon een speciale zitting van het Servische parlement. De regerende socialisten eisten afwijzing van het vredesplan voor Kosovo (omdat het voorziet in de legering van NAVO-troepen in Kosovo), ook al leidt dat tot NAVO-aanvallen.

Gisteren sprak Holbrooke samen met Kosovo-bemiddelaar Christopher Hill vier uur met Miloševic, kort nadat deze had overlegd met Hill en diens collega-bemiddelaars Petrisch en Majorski. Ook dit onderhoud leverde niets op. Volgens Petrisch weigerde Miloševic ,,een zinvolle discussie aan te gaan''. Na zijn gesprek van gisteravond met Miloševic zei Holbrooke dat er geen sprake was geweest van ,,enige substantiële verandering van de situatie''.

Hij zei dat het voortgaande Servische offensief in Kosovo het zoeken naar een regeling ,,buitengewoon moeilijk'' maakt. Op last van het Witte Huis verliet Holbrooke Belgrado niet al gisteravond.

Tijdens dit eerste onderhoud met Holbrooke wees Miloševic opnieuw ,,elke door kracht opgelegde oplossing'' van de hand. ,,Er kan geen enkele oplossing worden gevonden als men Servië de belangen van de Albanese separatistische beweging opdringt'', aldus Miloševic in een verklaring. Eerder gisteren schreef hij een kwade brief aan de Britse en Franse ministers van Buitenlandse Zaken, de co-voorzitters van het Kosovo-overleg. Hij schreef dat zij ,,zich zouden moeten schamen'' omdat zij ,,een kleine Europese natie bedreigen die haar gebied beschermt tegen separatisme en die haar burgers en hun historische waardigheid beschermt tegen straatschenners die niet weten wat geschiedenis of waardigheid betekenen.''

In Brussel besloten de NAVO-ambassadeurs gisteren het mandaat van Solana uit te breiden. Hij kan nu niet alleen het bevel geven tot luchtaanvallen tegen het Joegoslavische luchtafweer, maar ook tegen Servische troepen in Kosovo. Voordat hij opdracht geeft tot die zogeheten tweede fase van de luchtaanvallen, moet hij wel eerst de lidstaten consulteren.

De eerste fase aanvallen zou, afhankelijk van de weersomstandigheden, enkele dagen duren. Voor de tweede fase zou geen tijdslimiet staan. In een derde fase worden de bombardementen uitgebreid. Als eenmaal tot de luchtaanvallen is overgegaan, kunnen deze ieder moment worden gestopt. ,,Het doel blijft een politieke oplossing van het probleem'', onderstreept een diplomaat.

De geloofwaardigheid van het bondgenootschap, dat al sinds oktober vorig jaar dreigt met luchtaanvallen, is in het geding. ,,Als alles mislukt en de NAVO doet niks, is ze onbruikbaar voor de toekomst'', aldus een hoge diplomaat.

In Azerbajdzjan is een Russisch vrachtvliegtuig met zes MiG-jagers tegengehouden omdat de vliegtuigen bestemd waren voor Joegoslavië. Tegen Joegoslavië is een wapenembargo van kracht. (Reuters, AP, AFP)