Mauritshuis wil doek van Rembrandt kopen

Het Mauritshuis in Den Haag wil uit particulier Brits bezit voor 31 miljoen gulden een doek van Rembrandt kopen, waarvoor het Britse ministerie van cultuur vooralsnog weigert een exportvergunning af te geven.

Het gaat om Portret van een Oude Man uit 1667 (78.7 x 66 cm), afkomstig uit de collectie van Lord Cowdray (1917). Deze burggraaf met een niet-partijgebonden zetel in The House of Lords, bezit een omvangrijke kunstcollectie. Mocht het Mauritshuis de 31 miljoen bijeenbrengen, dan is dat het op een na hoogste bedrag, na Piet Mondriaans Victory Boogie Woogie van tachtig miljoen gulden, dat ooit in Nederland voor een schilderij is betaald. Uit een briefje dat president N. Wellink van De Nederlandsche Bank begin vorig jaar aan minister Zalm van Financiën stuurde, blijkt dat de Rembrandt-wens van het Mauritshuis toen al parallel liep met het plan de Victory Boogie Woogie te verwerven uit een eenmalige schenking van 110 miljoen gulden van De Nederlandsche Bank. De voorkeur ging uit naar de Mondriaan. Vergeefs probeerde het Mauritshuis onlangs alsnog dat briefje in kopie te ontvangen.

Twintig miljoen is inmiddels toegezegd door onder meer de Vereniging Rembrandt, de stichting Nationaal Fonds Kunstbezit en het ministerie van OC&W. Het museum is nog in gesprek met het VSB-fonds, het Prins Bernhard Fonds en een aantal bedrijven en particulieren. ,,Ik acht het een reële optie dat het geld er komt'', aldus Rik van Koetsveld, plaatsvervangend directeur van Het Mauritshuis.

De voorlopige exportblokkade is bedoeld om Britse musea en fondsen tot 22 juni in staat te stellen alsnog de 31 miljoen gulden bijeen te brengen. De Britse minister van cultuur Alan Howarth hoopt, aldus de Britse kranten van vandaag, dat het werk in eigen land blijft, temeer daar het zich al sinds de achttiende eeuw in bezit van de adellijke familie Cowdray bevindt. De National Gallery in Londen, die het portret ook wil verwerven, heeft daartoe de laatste paar jaar geen initiatieven genomen.

Het portret van Rembrandt (1606-1669) laat een in het zwarte geklede, nogal gezette man zien, vermoedelijk een Amsterdamse regent. Zijn hoed lijkt te klein voor zijn hoofd. Hoewel zijn ene hand een armleuning omklemt, zit hij er ontspannen bij. Rembrandt schilderde het twee jaar voor zijn dood in een losse, gedurfde stijl die even aan Frans Hals doet denken. ,,Een fantastisch overtuigend schilderij'', aldus Van Koetsveld vanmorgen, ,,en vermoedelijk het laatste, late portret van zo'n hoge kwaliteit dat op de markt komt.'' Ook J.P. Filedt Kok, directeur schilderijen van het Rijksmuseum in Amsterdam, acht het ,,een prachtig bewaarde, late en onberispelijke Rembrandt.'' Dergelijke werken zijn bijna onbereikbare stukken, vindt hij. ,,Geen prijs is te hoog, en dertig miljoen is redelijk, afgezet tegen vergelijkbare, belangrijke schilderijen. Kijk naar het plezier dat de komende generaties eraan zullen beleven en dat geld is gauw terugverdiend.''

Mauritshuis-directeur F. Duparc kende het doek al lange tijd. De in 1997/'98 gehouden Rembrandt-tentoonstelling in Victoria en Melbourne, waar het hing, deed hem opnieuw bij Lord Cowdray informeren. Gezien `het gemakkelijke contact' tussen Cowdray en Duparc acht Van Koetsveld de kans groter dan vijftig procent dat het werk in het Mauritshuis terechtkomt. In 1947 deed men daar zijn laatste Rembrandt-aankoop, het laatste zelfportret uit 1669. Ook dat zelfportret zal deel uitmaken van 27 Rembrandt-zelfportretten die vanaf juni in de National Gallery in Londen en vanaf 25 september a.s. in het Mauritshuis tentoongesteld worden.