Geweld neemt toe in ziekenhuizen

Personeel in ziekenhuizen krijgt steeds vaker te maken met geweld. Drie Haagse ziekenhuizen bundelen hun krachten tegen de agressie.

Een scheldpartij, een klap met een tas of zomaar een klap in het gezicht; op de afdeling spoedeisende hulp van ziekenhuis Antoniushove in Leidschendam is al van alles gebeurd. Verpleegkundige Michael ter Maaten kon dertien weken niet werken nadat een dronken jongen tegen zijn hand schopte. Hij brak zijn ringvinger en middenhandsbeentje. De `klanten' voor de behandelkamer zijn niet altijd even meegaand.

Agressie in ziekenhuizen neemt toe. Patiënten en bezoekers bedreigen of verwonden verplegers en artsen, schelden ze uit of vernielen apparatuur. Uit een onlangs verschenen onderzoek van de Projectgroep veiligheid en ziekenhuizen, een samenwerkingsverband tussen Leyenburg, Bronovo, het Rode Kruis/Juliana Kinderziekenhuis en de politie Haaglanden, blijkt dat ziekenhuizen gevallen van agressie vaak niet registreren. Het Leyenburg-ziekenhuis doet dit wel. In 1996 waren in het Haagse ziekenhuis 44 gevallen van agressie en bedreiging, in 1998 waren dat er al 72, een stijging van ruim zestig procent. Volgens projectleider N. van Leeuwen, hoofd beveiliging van Leyenburg, kan het beveiligingsteam de problemen negen van de tien keer zelf oplossen. De tiende keer moet de politie eraan te pas komen. Het personeel voelt zich hierdoor steeds onveiliger. De projectgroep houdt binnenkort een enquête onder het personeel van de drie ziekenhuizen.

Niet alleen ziekenhuizen in en rond Den Haag hebben te kampen met toenemende agressie. Ook het Dijkzigt Ziekenhuis in Rotterdam en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), het vroegere Academisch Ziekenhuis, zeggen dit probleem te hebben. De Nederlandse Vereniging voor Spoedeisende Hulp, aanspreekpunt voor verpleegkundigen, constateert een landelijke stijging van agressie, zowel verbaal als fysiek, ten opzichte van tien jaar geleden. Secretaris E. Hoogenboom van deze vereniging schat dat de politie gemiddeld één keer per maand moet langskomen in een ziekenhuis, terwijl dat tien jaar geleden twee tot vier keer per jaar was. En uit een peiling van de Landelijke vereniging van Artsen in Dienstverband (LAD), die vorig jaar onder ruim duizend artsen is gehouden, bleek dat 47 procent wel eens te maken had met geweld van patiënten. Van de specialisten was dat 32 procent.

Vooral op de spoedeisende-hulpafdelingen komt agressie nogal eens voor. Deze afdelingen zijn dag en nacht open en hebben niet altijd beveiliging. 's Nachts en in het weekeinde komen patiënten en hun begeleiders na een avondje stappen vaak dronken binnen. Ruzies die in het café zijn begonnen, worden daar uitgevochten met steek- en schietpartijen. De patiënten eisen van de verpleegkundigen als eerste te worden geholpen. ,,Bij het minste of geringste staan ze op hun achterste benen'', zegt de mishandelde verpleegkundige Ter Maaten. ,,Je blijft netjes, maar intussen baal je er van.''

Omdat er weinig onderzoek naar agressie wordt gedaan, komen berichten daarover slechts informeel naar buiten. De mate waarin agressie voorkomt, verschilt bovendien per ziekenhuis: vaker in de Randstad, minder vaak in de regio, aldus de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. De NVZ ziet het daarom niet als een algemeen probleem en wil geen landelijke maatregelen treffen. ,,Het is aan de ziekenhuizen zelf om er iets aan te doen'', zegt een NVZ-woordvoerder. Ook het ministerie van Volksgezondheid legt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid bij de ziekenhuizen zelf.

De artsenorganisatie LAD is bezig met het opzetten van een landelijk meldpunt voor artsen die met geweld worden geconfronteerd. Er zijn trainingen in voorbereiding waardoor artsen beter met agressieve patiënten leren omgaan.

De Projectgroep veiligheid en ziekenhuizen is ook begonnen met eigen maatregelen. De groep wil de ziekenhuizen gezamenlijk beter beveiligen. Volgens projectleider Van Leeuwen weten medewerkers van het ziekenhuis niets of weinig van de beveiligingsregels en doen ze vaak geen aangifte van bedreigingen en geweld. ,,De bedoeling is dat iedereen weet wat te doen als er een agressief persoon binnenkomt.''