De Duitse dans van Sasha Waltz is al te spitsvondig

Er is een man die alle boeken van de hele wereld verzamelt. Drie boeken ontbreken nog aan zijn collectie ondanks verwoede zoekpogingen. Nergens zijn Het geheim van de Engelse keuken, de Italiaanse heldensagen en het boek Duizend jaar Duitse humor te vinden.

De man uit de mop zou eens naar de voorstelling Zweiland van Sasha Waltz moeten gaan kijken want zelden heeft een zaal zo gebulderd bij een voorstelling uit Duitsland. En dat terwijl de in Berlijn woonachtige choreografe een serieus thema heeft genomen; het verdeelde Duitsland als een Siamese tweeling dat het met één hoofd moet doen.

De vijfendertig-jarige Waltz wordt wel de nieuwe Pina Bausch genoemd maar ze mist de vlijmscherpe theatertaal van Bausch. Waltz is een stuk onschuldiger in haar aanpak van de misstanden in de maatschappij. De drie bijna Shakespeariaanse heksen die ze ten tonele voert, zijn schattige meisjes met vlechten en poezelige handjes. Bij Bausch zouden ze gebriesd hebben van onderdrukte woede en agressie. Toch lijkt Waltz goed naar Bausch gekeken te hebben. Zat in Café Müller van Bausch een scène waarin een vrouw zittend op een stoel geslagen werd door een man, Waltz kopieert die scène in een mimeversie. Het doen alsof je slaat is veel grappiger maar ook veel oppervlakkiger.

Voor Duitsers moet de luchtigheid van Zweiland een verademing zijn. De cabareteske en slapstickachtige manier waarop Waltz omgaat met de val van de Muur werkt aanstekelijk. Klaus Jürgens, als Duitse danser verbonden aan het Nederlandse Hans Hof Ensemble, speelt een wat schlemielige Oost-Duitser die geheel in verwarring raakt van alle snelle gebeurtenissen om zich heen. Op alle mogelijke manieren probeert hij zijn kiosk te behouden maar na afbraak wordt het ding telkens elders `wieder aufgebaut' als café, winkel of balie. En zoals Luc Dunberry als een Rowan Atkinson de in elkaar gekronkelde lichamen van twee dansers (de Siamese tweeling) probeert te scheiden, is prachtig gechoreografeerd, symbolisch raak en zeer hilarisch. Waltz is een meester in tekstloze clownerie. Voor de broodnodige rust in het voortvarende Zweiland, dat anderhalf jaar geleden in première ging in Duitsland, heeft ze de celloklanken van Luc Dunberry en de professionele zang van countertenor en danser Juan Kruz Diaz de Garaio Esnaola. Zij zijn de enigen die met hun muziek letterlijk en figuurlijk door de enorme muur op het toneel heen kunnen stappen. Hun silhouetten zijn op maat uitgezaagd.

Bij al deze vrolijkheid mis je eigenlijk maar een ding: wat Duitse ernst en `gründlichkeit'. De spitsvondigheden van Waltz beklijven niet omdat de contrasten niet schrijnend genoeg zijn en meestal gewoon ontbreken. Zelfs de echtelijke ruzies zijn bij haar een feest. Een te humoristische Duitse theaterchoreografe en een Nederlandse recensente die om wat meer Duitse zwaarte zeurt. De rollen zijn omgedraaid.

Voorstelling: Sasha Waltz & Guests: Zweiland. Choreografie: Sasha Waltz. Muziekregie: Juan Kruz Diaz de Garaio Esnaola. Gezien 21/3 Stadsschouwburg Amsterdam. Nog te zien: 23/3 Lucent Danstheater Den Haag, 24/3 Harmonie Leeuwarden, 25/3 Schouwburg Leiden. Inl: (020) 624 26 31.