Solondz

Ik zie een veronrustende Amerikaanse speelfilm over een lelijk meisje dat op een middelbare school tot gek wordens toe wordt getreiterd door haar klasgenoten. `Lesbo' noemen ze haar, en `Wiener Dog' (ze heet Dawn Wiener). Ze boycotten haar, en ze bedreigen haar met verkrachting.

Zou dit ook in de werkelijkheid zó kunnen gebeuren? Het is een vraag die onvermijdelijk bij je opkomt, want je zou niets liever willen denken dan: het is maar film. 's Avonds kom ik thuis, en lees in de krant het schokkende verhaal over twee dove meisjes, die in de Amsterdamse metro twintig minuten lang zijn geterroriseerd door een groep jongens, terwijl alle andere inzittenden deden alsof ze niets zagen.

Dat laatste ervoer ook Dawn Wiener, die steeds weer op passiviteit en onbegrip – zowel bij haar ouders als bij het schoolpersoneel – stuitte als ze haar nood klaagde. Niet de agressie van haar belagers wekte de woede van haar omgeving op, maar de verontwaardiging waarmee zij die agressie beantwoordde. Niemand luisterde naar haar, want lelijke kinderen die klagen, worden overgeslagen.

De bewuste film heette Welcome to the Dollhouse – een ironische titel die je ook boven het artikel over de dove meisjes zou kunnen denken. De film is in 1995 gemaakt door de Amerikaan Todd Solondz, een opmerkelijke, betrekkelijk nieuwe verschijning in filmland. Hij is al bijna veertig, heeft nog maar twee films gemaakt (afgezien van een volledig geflopt debuut), en hoewel ik tevoren zijn naam amper had kunnen spellen, had ik snel de gewaarwording dat het hier een van de beste filmregisseurs van deze tijd betrof.

Zijn tweede film, Happiness, die binnenkort in Nederland in roulatie gaat, is nòg indrukwekkender. Solondz schetst de levens van drie zussen, die op hun jacht naar het geluk van de ene teleurstelling naar de andere struikelen. Een van hen is getrouwd met een psychiater wiens bizarre dubbelleven symbolisch is voor hèt thema van Solondz, zoals hij het zelf verwoordt: ,,The struggle to connect to a kind of intimacy''.

Nee, wees niet bang: ik ga de inhoud niet navertellen. Het verhaal zou alleen maar larmoyant klinken, en dat is die film nu juist niet, omdat Solondz de somberheid dragelijk maakt met zijn gevoel voor humor. Zijn werk doet in de verte denken aan dat van Woody Allen, maar het is minder koket en daarom aangrijpender.

Solondz wordt misantropie en seksuele perversie verweten, reden waarom zijn eerste filmmaatschappij Happiness niet wilde uitbrengen. Hollywood zal nooit Oscars geven aan èchte meesterwerken.