Rüdiger Carl

Het probleem met veel improvisatiemuziek is dat men te weinig selectief is bij het uitbrengen op cd. Het gevolg is vaak een te lang voortkabbelende brij, waarin het zoeken naar de juweeltjes een vermoeiende bezigheid is. Componist, bandleider, klarinettist en accordeonist Rüdiger Carl heeft dit probleem onderkend en heeft voor de dubbel-cd Book zelf een selectie gemaakt van hoogtepunten uit zijn werk tussen 1977 en 1996. De 46 nummers, die Carl opnam met meer dan tien verschillende formaties, variërend van solo's en duo's tot sextetten, volgen elkaar niet chronologisch op. De volgorde getuigt van een gedisciplineerde compositiedrang om de zeer uiteenlopende stukken uit verschillende periodes te smeden tot een logisch geheel, dat nergens langdradig of overbodig klinkt.

Zelf bestempelt Rüdiger Carl zijn improvisaties als `free jazz' maar die aanduiding heeft meer te maken met zijn hang naar muzikaal anarchisme en afkeer van hiërarchische structuren dan met de in 1960 door Ornette Coleman geïntroduceerde soortnaam voor atonale klankkleurcomposities. Carl mengt in zijn improvisaties synthetisch klinkend drumcomputergeweld en vuige stampblues met klagerige klezmerklarinetten en zijdezachte accordeondeuntjes.

Tussen de vrije improvisaties door zijn conventionelere stukken gevlochten, zoals de nummers met zanger Mayo Thompson, wiens ruige stemgeluid doet denken aan Nick Cave. Carl onderstreept zijn schatplichtigheid aan de jazz met onder andere een Monk-achtige When the saints come marching in en een versie van de standard My favorite things die lijkt te zijn opgebouwd uit verkeersgeluiden.

Platenmaatschappij Free Music Production heeft de verzamel dubbel-cd Book in een box gebundeld met het uit 1998 stammende Virtual Cowws. Deze cd, die de laatste is van Carls vaste Cowws-quintet, geldt als het hoogtepunt van Carls eigenzinnige muziekbenadering die voortdurend balanceert op de scheidslijn tussen compositie en improvisatie. Aangezien de opnames op deze cd een volledige sessie betreffen en niet een zorgvuldig samengestelde compilatie van hoogtepunten, is dit werk meer iets voor de luisteraar die zich eerst Carls idioom heeft eigen gemaakt met het toegankelijker Book.

Rüdiger Carl: Book (Free Music Production, OWN-90007/8)

Rüdiger Carl/Cowws-quint et: Virtual cowws (Free Music Production, OWN,-90009)