Winterpaleis

Politiek is in de eerste plaats theater, hier nog meer dan elders. Het Winterpaleis was het theater van de tsaar. Het goud, het kristal, de talloze schatten en kunstvoorwerpen, ze stellen alle Europese paleizen in de schaduw. Zo'n overdadig paleis in zo'n hongerig land heeft ook veel macht nodig om te blijven voortbestaan. Zodra die orde wegvalt wordt het paleis het theater van de revolutie. Het wordt bestormd, en die bestorming wordt de basis van de nieuwe machthebbers. Zo hoort geschiedenis te verlopen.

Alleen: in 1917 was er helemaal geen sprake van een bestorming van het Winterpaleis. In alle latere Sovjet-films wordt gevochten op de centrale Jordaan-trappen en geschoten vanachter de pilaren, en dergelijke beelden zijn ook in onze collectieve herinnering gebrand. Niets van dat alles is gebeurd. De stad was al grotendeels in handen van de bolsjewieken. De Provisionele regering zat in een zijkamer, niet wetend wat te doen. Het paleis werd verdedigd door een bataljon vrouwen en cadetten. Een paar bolsjewistische commissarissen drongen gewoon via een zijtrap naar binnen, een stel soldaten volgde hen, het begin van een plundering werd gestopt. Daarna kwamen de commissarissen door de grote voordeur weer naar buiten en zeiden tegen de menigte: ,,Ga naar huis, het is over.''

Na 1991 probeerden de paleisgidsen het echte verhaal te vertellen, maar ze kregen te veel klachten, vertelt één van hen. ,,Tegenwoordig sta ik dus weer bij de Jordaan-trappen, kniediep in het bloed.'' Foute trappen, fout verhaal, maar toch mag alleen dat geschiedenis zijn.