Reconstructie politie-CAO leidt tot onrust en ongemak

De perikelen rond de politie-CAO zijn onderwerp van extern onderzoek bij Binnenlandse Zaken. ,,Wordt het vuurpeloton in stelling gebracht of niet?''

In de schaduw van de Bijlmer-enquête voltrekt zich nóg een onderzoek in Den Haag. Kleiner van omvang, vooralsnog binnenskamers, maar niet minder interessant. In opdracht van minister Peper (Binnenlandse Zaken) maakt het Crisis Onderzoeks Team van de Leidse bestuurskundige prof. U. Rosenthal een reconstructie van de totstandkoming van de politie-CAO eerder dit jaar. Die CAO viel 35 miljoen duurder uit door `rekenfouten' bij de onderhandelingen. De fouten kwamen pas na verloop van tijd aan het licht, waarna de minister opnieuw moest gaan onderhandelen. Wie verantwoordelijk was voor die fouten en of er sprake was van een vergissing dan wel opzet, is nog altijd onopgehelderd. Waren het de eigen ambtenaren van de minister? Was het J. Stekelenburg, de voormalige voorzitter van de FNV die namens de minister met de politiebonden onderhandelde? Of had de controlerend ambtenaar van Financiën, die `meerekende' bij de onderhandelingen, niet goed opgelet?

Eerder voerde een voormalig topambtenaar van Binnenlandse Zaken al een onderzoek uit. Maar Peper vond het resultaat onvoldoende. Secretaris-generaal W. Kuijken van het ministerie zegt dat deze ,,snelle scan'', die kort na het afsluiten van de CAO werd uitgevoerd, ,,witte plekken'' bevatte. Maar op het ministerie valt te horen dat de Peper het rapport ,,niet ver genoeg vond gaan''. ,,Hij zoekt een Barbertje dat moet hangen.''

Minister Peper is nog altijd zeer ongelukkig met de gang van zaken, die voor hem pijnlijk was. Hij voelde zich overvallen toen tien dagen na het sluiten van het onderhandelings-akkoord (gesloten in de nacht van 15 op 16 januari) de CAO duurder bleek uit te vallen dan de marges die in de ministerraad waren afgesproken. Vervolgens werd Peper tot op de dag van de ondertekening, 12 maart, geconfronteerd met berichten in de media over strubbelingen. Die berichten stonden eerder in de krant dan ze op het bureau van de minister bekend waren.

De directie politie, de verantwoordelijke afdeling voor het politiebeleid op het departement, heeft ,,geen antenne'' voor wat een minister wil weten, zo valt in de omgeving van Peper te horen. De hoogste baas van die afdeling is directeur-generaal openbare orde en veiligheid R. Smit, de vroegere haven-wethouder van Rotterdam. Smit zat samen met Peper als burgemeester in één college. De verhouding tussen Smit en Peper wordt op Binnenlandse Zaken als `koel' omschreven. Er is geen chemie tussen de topambtenaar en zijn minister, zo wordt op het departement geconstateerd.

Intussen zijn de ambtenaren van de directie politie niet onverdeeld gelukkig met de reconstructie die de externe onderzoekers nu uitvoeren. Enerzijds hopen ze dat het onderzoek hen nadrukkelijk vrijpleit. Tegelijk voelen ze ook politieke druk, ondanks de verzekering van de departementsleiding dat de schuldvraag niet aan de orde is. ,,Het is nooit leuk als je onderwerp bent van onderzoek'', zegt voorzitter W. Dekker van de ondernemingsraad bij het directoraat openbare orde en veiligheid. ,,En mensen vragen zich af: wordt het vuurpeloton in stelling gebracht of niet?'' Secretaris-generaal Kuijken onderstreept dat de reconstructie ,,een onderzoek is naar feiten''. ,,We willen weten wat er precies mis is gegaan en hoe we dat de volgende keer kunnen voorkomen, want wij zijn een lerende organisatie.'' Gevraagd of het onderzoek ook personele repercussies kan hebben zegt hij: ,,Dat weet ik helemaal niet.''

Kuijken heeft, beklemtoont hij, tot nu toe onder zijn ambtenaren ,,geen enkele onrust'' waargenomen. Voorzitter Dekker van de ondernemingsraad verklaart daarentegen ,,dat ieder onderzoek onrust veroorzaakt''.

Er is ook regelrechte argwaan over de bedoelingen van de minister. Rond het ministerie wordt gesproken van het `Coolsingel-syndroom', waarmee wordt gedoeld op de praktijk dat Peper als burgemeester van Rotterdam gemakkelijk naaste medewerkers opzij zette. ,,Men is bang voor deze minister'', zegt een kenner van het departement, die niet met name wil worden genoemd. Zelf heeft Peper inmiddels lessen getrokken uit zijn ervaring met de totstandkoming van de politie-CAO. De afspraken tussen de onderhandelaars die een 35 miljoen te dure CAO opleverden, werden gemaakt na een marathonzitting die pas in de vroege ochtend afliep. Vorige week gaf Peper in een brief zijn inzet voor de onderhandelingen over de CAO voor rijksambtenaren. En hij schreef er ook in aan de bonden dat hij streeft naar een onderhandelaars-akkoord dat zonder ,,marathonzittingen'' tot stand komt.

De reconstructie van het Crisis Onderzoeks Team moet begin april klaar zijn. Een vraag onder ambtenaren is nog: komt het rapport vrij vóór of na het beladen onderzoek over de Bijlmerramp.