`Herinneringen doe je niet in een schoenendoos'

Op 6 april speelt Ajax een benefietwedstrijd tegen Barcelona. Voorafgaand aan deze erewedstrijd voor Johan Cruijff kan de liefhebber zich vergapen aan de Ajax-sterren van weleer.

Een avondje zwijmelen in de Arena en je kinderen vertellen dat jij er bij was, toen 20.000 Amsterdammers in maart 1969 naar Parijs reisden om Ajax aan te moedigen in de befaamde beslissingwedstrijd tegen Benfica. Johan Cruijff noemde het gala op 6 april in de Amsterdam Arena, een uitvloeisel van de afspraken die hij maakte bij zijn vertrek als coach bij Barcelona, gisteren ,,een eerbetoon aan de nostalgie''. Sterren uit het verleden als de grote meester zelf, Piet Keizer, Johan Neeskens en Sjakie Swart, maar ook vedetten uit een later stadium als Marco van Basten en Frank Rijkaard zullen optreden tijdens een benefietwedstrijd, voorafgaande aan een duel tussen Ajax en Barcelona.

Op zijn bekende, onnavolgbare wijze confronteerde Cruijff zijn gehoor gisteren op een persconferentie met talrijke, prachtige beelden uit het verleden. ,,Wat is er mooier dan dertig jaar Europa-Cuphistorie in één avond te persen'', vroeg hij zich af. Nog nadrukkelijker dan tijdens zijn erewedstrijd in Barcelona vorige week woensdag laat Cruijff zich op de feestavond in de Arena leiden door sentimenten. ,,Nostalgie is zo mooi'', mijmerde Cruijff. ,,Je hebt toch een armoedig leven als je de herinneringen aan het verleden niet doorgeeft aan je kinderen? Je moet ze niet in een schoenendoos op zolder leggen. Het publiek kan op 6 april juist openlijk zijn emoties tonen en een ode brengen aan al die spelers die met Ajax Europa Cups hebben gewonnen. Maar de spelers brengen op hun beurt een eerbetoon aan al die mensen die met ze hebben meegeleefd.''

Zo staat de beroemde `mistwedstrijd' tegen Liverpool in 1966 hem nog helder voor de geest. ,,Zestigduizend toeschouwers hebben die avond geen bal gezien, ze juichten voor doelpunten die niet werden gemaakt en hoorden van hun buurman wanneer wij wel hadden gescoord. En toch zullen de mensen die wedstrijd nooit vergeten. Ik kan zoveel mooie momenten opnoemen dat ik er geen keuze uit wil maken. Ik hoop dat we op 6 april al die fraaie herinneringen kunnen laten herleven.''

Op zolder had Cruijff nog stapels videobanden liggen, vooral uit die illustere jaren zeventig. En volgens de oud-Ajacied hoeft niemand zich te schamen voor zijn hang naar nostalgie en voor gevoelens van weemoed. ,,Ik heb tijdens de wedstrijd van het Dream Team in Barcelona gemerkt hoezeer de mensen het verleden waarderen. Ik geloof ook niet dat nostalgie in Nederland een vies woord is. Nadat Oranje het EK in 1988 had gewonnen, stonden toch miljoenen mensen langs de Amsterdamse grachten? Ik geniet nog steeds van beelden van het oude stadionnetje in de Watergraafsmeer. Als ik langs het Leidseplein rijd, zie ik in gedachten de mensen die daar hun hulde brachten aan de Ajacieden.''

Het kostte Cruijff nog de nodige hoofdbrekens om een selectie te maken uit alle Ajacieden die hebben bijgedragen aan de triomfen uit het verleden. ,,Daarom heb ik dat maar aan Bobby Haarms overgelaten.'' De assistent van de huidige coach Jan Wouters richtte zich in eerste instantie op de spelers die met Ajax een Europa Cup hebben gewonnen. ,,Daarom vielen voetballers als Simon Tahamata en Tscheu La Ling af, anders hadden wel 100 spelers mee kunnen doen op 6 april'', verontschuldigde Cruijff zich. Hij maakte een uitzondering voor Wim Kieft (,,een ras-Ajacied'') en Gerald Vanenburg. En Cruijffiaans: ,,De spelers die niet zijn uitgenodigd, spelen dus niet. Dat zou ik wel kunnen uitleggen, maar dat is zo logisch dat ik het niet uitleg.''

Uiteraard speelt Cruijff zelf ook mee in het partijtje van twee keer twintig minuten ,,zonder vierde official die een bordje omhoog houdt hoe lang er nog gespeeld moet worden''. Maar had de maestro niet liever met het huidige Ajax meegedaan tegen het Barcelona van zijn aartsrivaal Louis van Gaal? Nog een Cruijffiaanse uitspraak: ,,Nee, je moet het walletje wel bij het schuurtje leggen. Je moet weten waar je nog toe in staat bent.'' En net als de naast hem zittende Jan Wouters achtte Cruijff zich slechts goed genoeg voor een partijtje met de oude glorie. ,,Op die lijst sta ik in elk geval vermeld.''

Het belooft wederom een pijnlijke avond te worden voor Louis van Gaal. Nadat de coach van Barcelona vorige week in een uitverkocht Nou Camp al ondervond dat hij nooit kan tippen aan het charisma van Cruijff zal hij ook in de Arena in de schaduw staan van de beste voetballer die Europa ooit heeft gekend. Hoewel Van Gaal als trainer meer successen met Ajax behaalde dan Cruijff zal op 6 april slechts één man centraal staan. Krijgt Van Gaal dit keer wel een programmaboekje zodat hij aan de feestelijkheden kan deelnemen?

Met een wegwerpgebaar vertelde Cruijff dat hij woensdagavond in zijn rol als NOS-commentator al te veel had gezegd over Van Gaal. Toen had hij minzaam gereageerd op de verwijten van de Barcelona-trainer, die zich door Cruijff beledigd voelde omdat hij hem onlangs openlijk had genegeerd. ,,Als iemand zich beledigd moet voelen, ben ik het'', zei Cruijff. ,,Volgens Van Gaal was de jeugdopleiding van Barcelona ernstig verwaarloosd. Maar wie is dan de afgelopen jaren doorgebroken bij Ajax? Toen Van Gaal bij mij stage mocht lopen, was hij nog in de zevende hemel.''

Maar ook de vete met Van Gaal zal de `nostalgische' avond in de Arena volgens Cruijff niet kunnen verknallen. De historie is nu eenmaal groter dan de hoofdrolspelers zelf. ,,Barcelona is één van de deelnemers. Als ze niet willen meewerken aan het feest, zie ik het wel. Wij hebben evengoed plezier.''