EU-voorzitter Duitsland is nog optimistisch

Het aftreden van de Europese Commissie kwam Duitsland niet ongelegen. Als de `Agenda 2000' het maar redt in Berlijn.

,,Elke crisis is ook een kans. En die kans willen we samen gebruiken'', zei bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) in een reactie op het aftreden van de Europese Commissie. De Duitse kanselier is vast van plan de EU-top volgende week in Berlijn tot een succes te maken. Hoe wonderlijk het ook klinkt, de huidige chaos in Brussel kan hem daarbij nog van voordeel zijn.

,,Europa kan zich na het aftreden van de Commissie beslist geen verdere crisis permitteren'', zei Joschka Fischer, minister van Buitenlandse Zaken gisteren in de Bondsdag.

Voor de Bondsrepubliek is Berlijn uitsluitend een succes als het hervormingsplan `Agenda 2000' (financiën, landbouw, structuurpolitiek) wordt afgerond. Een compromis over deze hervormingen is volgens Bonn voorwaarde om de EU met enkele Oost-Europese landen uit te breiden.

Mislukt het in Berlijn daarover een akkoord te bereiken, heeft dat ,,rampzalige gevolgen'' voor de uitbreiding, zei Fischer. De zogenaamde Osterweiterung is volgens Fischer het belangrijkste toekomstproject na de euro. De EU moet alles in het werk stellen dit zo snel mogelijk te bereiken.

Agenda 2000 heeft voor de Duitse regering absolute prioriteit, zei ook Schröder tijdens zijn Europese rondreis. Onderminister Günter Verheugen noemde het derhalve ,,onwaarschijnlijk'', dat in Berlijn al een besluit zal worden genomen over de opvolging van Santer als president van de Commissie. Hoewel Schröder en de Franse president Chirac na een gesprek vandaag al lieten doorschemeren dezelfde ideeën over een opvolger te hebben.

De kans dat Duitsland in Berlijn haar doel zal bereiken lijkt dichterbij te zijn gekomen. Fischer ziet licht in de tunnel. In de Bondsdag zei hij dat er behoorlijke kansen zijn op een compromis over Agenda 2000. ,,Met een beetje goede wil moet het lukken''. In ieder geval acht Fischer de kans groot dat de staats- en regeringsleiders van de EU het bereikte landbouwakkoord overeind houden. ,,We hadden graag verdergaande hervormingen gezien, maar meer zat er niet in.''

Ook liggen ,,alle elementen op tafel'' voor een compromis op het gebied van de structuurfondsen, bedoeld voor de arme Europese regio's – vooral in het zuiden. Schröder zou zelfs Rome tot een belangrijke concessie hebben bewogen waarbij de Italiaanse bijdrage aan de EU zou stijgen. Hierdoor komt het andere Duitse doel dichterbij: de eigen netto-bijdrage te laten dalen. In ruil daarvoor zou de Italiaanse premier Romano Prodi opvolger van kunnen worden. Bonn heeft een Zuid-Europese voorzitter van de Commissie steeds als wisselgeld gezien voor lagere bijdrages voor een aantal landen, waaronder Nederland.

Fischer waarschuwde de Bondsdag echter voor ,,overspannen'' verwachtingen. Worden de EU-leiders het in Berlijn eens, dan nog zal het resultaat bescheiden zijn. Een drastische daling van de Duitse netto-bijdrage aan de EU zit er niet in. Schröder is al blij als de bijdragen slechts één miljard dalen of zelfs stabiel blijven.

Het Duitse voorzitterschap is met de top in Berlijn evenwel niet afgelopen. Bonn wil de nog resterende 3,5 maand van haar voorzitterschap gebruiken om snelle opvolging van de Commissie na te streven. Met een essentiële bijdrage aan het komende debat over institutionele hervormingen en een grondwet zou Schröder de verdenking van zich kunnen afschudden, dat Europa na Kohl alleen nog om geld draait.

Zie ook dossier Crisis EU: www.nrc.nl