Een puber kent geen romantiek

Mooi gekozen titel, A Certain Age. De debuutroman van de Engelse schrijfster Rebecca Ray gaat over een meisje van dertien, een kind dat volwassen aan het worden is. Het boek verkent de twijfels en onzekerheden van die leeftijd, die eerder de ultieme `uncertain age' genoemd mag worden. De titel slaat eveneens op een uitspraak van de vader van het meisje: `You reach a certain age, you've got to give up ``fun''. It's like... part of the rules.'

Het verhaal wordt door het meisje zelf verteld. Haar naam komen we niet te weten. De eerste zin zet al meteen de toon: `I was about thirteen when I started letting the boys feel me up.' Ze laat het toe omdat ze erbij wil horen, bij het clubje populaire kinderen op school. Ze is niet zo'n perfect meisje als Holly, het populairste meisje op school, die er nog goed uitziet als haar gezicht is opgezwollen van het uitdrukken van mee-eters, dus moet ze de jongens hun gang laten gaan. Prettig vindt ze het niet, maar het went, `net zoals bh's die de bloedstroom in je tepels afbinden'.

De eerste pagina's van A Certain Age wekken nog de indruk dat het een puberroman is als veel andere, met een hoofdpersoon die stoer vertelt over haar experimenten met seks en drugs. Maar de roman gaat veel verder dan zulk goedkoop effectbejag. Wat het boek zo roerend maakt is juist de eerlijkheid van het meisje, dat zo goed en kwaad als het gaat een weg naar volwassenheid probeert te vinden. Ze probeert niemand in haar omgeving te kwetsen, maar heeft soms geen keus. Haar beste vriendin bijvoorbeeld, Dawn, is nog veel meer een kind, met wie ze steeds minder gemeen heeft – maar ze kan de vriendschap niet helemaal verbreken, en evenmin de vriendin blijven die Dawn wil.

Centraal staat de hechte relatie met haar vader, van wie ze zich los moet maken; ze wil hem geen pijn doen, maar het is onvermijdelijk dat dat gebeurt. Ze wil niet meer geholpen worden met huiswerk, ze wil zelf haar verjaardagscadeau kiezen, ook al is het tot dan toe traditie dat het een verrassing is – een door haar vader ingestelde regel. Verrassingen zijn leuk, maar het meisje wil dit jaar een stereo-installatie.

Haar vader is een bittere, gedesillusioneerde man, allang de leeftijd gepasseerd waarop bij besefte dat het uit de met de pret was, ontevreden over zijn huwelijk, geplaagd door geldzorgen – hij is nauwelijks in staat om zijn gezin te onderhouden. Het valt hem zwaar de nauwe band die hij met zijn dochter heeft opgebouwd op te moeten geven.

Het eerste vriendje van het meisje, Robin, is iemand die haar als oud vuil behandelt, wat ze niet zo erg vindt. De beschrijvingen van het vrijen met hem zijn de minst romantische die ik ooit gelezen heb. `It wasn't a nice, romantic kiss like you're supposed to have in the open air. It was wet, full of spit, and I could feel his teeth clicking against mine. His hair got up my nose, and he tasted of cigarettes and breath mints. He squeezed my tit so it hurt but I didn't say anything. I couldn't really, with his tongue in my mouth. A big tongue, I thought. Bigger than anyone I'd snogged before.' Ze verveelt zich al na een paar seconden, en ze vraagt zich af waarom ze het aan het doen is.

Haar volgende vriendje, Oliver, is niet veel beter. Hij is zeventien jaar ouder dan zij. De omgang tussen beiden is ongemakkelijk en afstandelijk, seks met hem is pijnlijk, en versterkt haar zelfhaat. Ze kerft met de scherpe punt van een speelgoedkompas het woord `HATE' in haar arm. Daarin ligt misschien de verklaring voor het ontbreken van de naam van het meisje: ze vindt het niet de moeite waard die te vermelden, vindt zichzelf niet van genoeg waarde.

A Certain Age is een van de schrijnendste romans over volwassen worden die ik ken, over het onvermijdelijke verlies van onschuld, over de complexe relatie van kinderen met hun ouders. Ray's stijl is onderkoeld, maar soepel en consistent in de toon van haar hoofdpersoon, nergens melodramatisch, maar onthutsend eerlijk. Het boek eindigt in een knap opgebouwde climax, een diner op Kerstavond bij de ouders van het meisje dat elk van de aanwezigen hard confronteert met de trieste waarheid.

Rebecca Ray: A Certain Age. Penguin, 404 blz. ƒ20,95