Overtuigend

De EU-landen weten nog niet wat er moet gebeuren na het aftreden van de Europese Commissie eerder deze week. Toch wordt al volop gespeculeerd over de naam van de nieuwe voorzitter. De zuidelijke lidstaten willen dat er nu een `zuidelijke' kandidaat wordt benoemd. Gezien de politieke ommezwaai in de afgelopen jaren naar `links' in Europa, ligt voor de hand dat de nieuwe voorzitter een sociaaldemocraat is. De meest gehoorde namen zijn die van de Italiaanse ex-premier Prodi, de Spaanse secretaris-generaal van de NAVO, Solana, en de Portugese premier Guterres. Ook premier Kok en de Spaanse ex-premier Gonzalez worden genoemd. De ervaring (zoals van oud-premier Lubbers) leert dat genoemd worden iets anders is dan benoemd worden. (dossier Crisis EU: www.nrc.nl)

Enigszins verrassend is het opduiken van de naam van de socialist Antonio Guterres, premier van Portugal. Niet in de laatste plaats voor Guterres zelf, die onmiddellijk liet weten niet beschikbaar te zijn. Na bijna vier jaar regeren staat Guterres (49) als lijsttrekker aan de vooravond van de landelijke verkiezingen, in oktober dit jaar. De premier geldt als een onmisbare factor in de verkiezingszege die de socialisten andermaal tegemoet lijken te gaan. De kundige wijze waarop hij zijn minderheidsregering heeft geleid, wekt vertrouwen en staat in fel contrast tot de middelmaat van de oppositie. Erg waarschijnlijk is een voortijdig vertrek dan ook niet, al moeten de ambities van Guterres niet te laag worden ingeschat. De Spaanse premier Aznar – met wie Guterres uitstekende relaties onderhoudt – heeft zich onomwonden uitgesproken voor diens kandidatuur.

Hoewel de schaduw van Mario Soares nog altijd boven de socialistische partij hangt, heeft Guterres onmiskenbaar zijn gezag weten te vestigen. In charisma doet hij niet onder voor zijn illustere voorganger. Hij staat bekend als een behoedzaam strateeg, slim en communicatief. Guterres is een praktizerend katholiek, wat hem nog wel eens in aanvaring heeft gebracht met partijgenoten, zoals in het geval van de abortus. Maar de openlijke wijze waarop hij zijn geloof als richtsnoer neemt in morele kwesties, heeft hem ook het nodige krediet verschaft.

Dat de abortuskwestie samen met de regionalisering van Portugal niettemin de twee minpuntjes op de conduitestaat van Guterres vormen, ligt dan ook meer aan het referendum dat over deze twee onderwerpen werd gehouden. Vooral de volksraadpleging over de regionalisering – waar Guterres zich een uitgesproken voorstander van had betoond – draaide uit op een grote nederlaag. Dat hij kon doorregeren, zegt veel over het vertrouwen dat hij weet te wekken.