`Fiscale stimulans onmeetbaar'

Het effect van een groot aantal fiscale regelingen, bijvoorbeeld om werklozen aan werk te helpen of om milieuvriendelijk gedrag te stimuleren, is niet meetbaar. Daardoor is niet na te gaan of via de fiscus het gedrag van burgers en bedrijven kan worden beïnvloed.

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in het vandaag gepubliceerde rapport `Belastingen als beleidsinstrument'. De Rekenkamer onderzocht 28 fiscale stimuleringsregelingen van het huidige en het vorige kabinet. Aan slechts drie ervan is een maximum gesteld. Met deze regelingen is een bedrag gemoeid van 6,6 miljard gulden.

De Rekenkamer stelt vast dat niet wordt aangegeven waarom de maatregelen de voorkeur krijgen boven beter te controleren alternatieven zoals subsidies. Eerder leverde de Raad van State dezelfde kritiek. Het aantal fiscale regelingen om het gedrag van burgers en bedrijven te stimuleren of te ontmoedigen is de afgelopen tien jaar sterk gestegen. De fiscus heeft volgens de Rekenkamer evenwel weinig greep op het resultaat van die maatregelen.

De meeste zijn zogenoemde openeinderegelingen, waarvan niet te zeggen valt wat de uiteindelijke kosten zullen zijn. De Rekenkamer meent dat ministeries het gebruik van fiscale regelingen ,,zorgvuldig en expliciet moeten afwegen''. Ook moeten duidelijke criteria worden opgesteld om effecten van deze fiscale regelingen te kunnen meten. Staatssecretaris Vermeend (Financiën) is het niet eens met de Rekenkamer.

Het Kamerlid Van Beek (VVD) is verheugd met het rapport: ,,We moeten de moed hebben om bepaalde regelingen af te bouwen als blijkt dat ze niet voldoen.'' De VVD geeft de voorkeur aan lastenverlichting boven specifieke subsidies of fiscale regelingen.

Volgens PvdA'er Bos bevat het rapport niets nieuws. ,,Het is net zo moeilijk aan te geven dat fiscale maatregelen werken als dat ze niet werken.''

Ook het CDA laat bij monde van Kamerlid Van der Hoeven weten vooraf meer te willen weten over de effecten van regelingen. ,,Als een regeling als de eco-tax, die een gedragsverandering wil bewerkstelligen, niet goed werkt, moet je naar andere oplossingen zoeken. Je moet met de reële en niet met de gewenste effecten werken'', aldus Van der Hoeven.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW is ,,verbaasd'' over de negatieve bevindingen van de Rekenkamer, omdat uit een eerder onderzoek bleek dat fiscale stimuleringsregelingen wel degelijk effectief zijn. De Rekenkamer deed zelf onderzoek naar vier regelingen, waaronder de afdrachtvermindering lage lonen (SPAK) en Groen Beleggen. Met de SPAK hoeven werkgevers die laaggeschoolden aannemen minder premie af te dragen. De Rekenkamer vergeleek het gedrag van ondernemers vóór en na de invoering van de regeling: ,,Van de SPAK lijkt geen stimulerende werking uit te gaan op het in dienst nemen van laagbetaalden'', concludeert de Rekenkamer. Minister De Vries (Sociale Zaken) bestrijdt de conclusie dat de regeling geen effect heeft en meent dat de Rekenkamer ,,een onvolledig beeld van de werkelijkheid'' schetst. Staatssecretaris Vermeend (Financiën) was het niet eens met de conclusie van de Rekenkamer dat de regeling Groen Beleggen weinig effect lijkt te hebben. De enquête richtte zich volgens Vermeend op de verkeerde doelgroep; hij noemt de regeling ,,zeer succesvol''.

Hij stelt in het algemeen dat de Rekenkamer niet de meest geeigende is om fiscale regelingen te onderzoeken. ,,Ik vind dat er naast de enquête van de Rekenkamer ook een econometrisch onderzoek zou moeten plaatsvinden'', aldus Vermeend. Volgens hem zouden dit soort onderzoeken door bijvoorbeeld het Centraal Planbureau moeten worden gedaan.

BIJLAGE PROFIEL27-31