Ruzie over Jeruzalem komt Netanyahu wel uit

Israel heeft woedend gereageerd op het pleidooi van de Europese Unie voor internationalisering van Jeruzalem. Maar eigenlijk komt het dispuut premier Netanyahu wel goed uit.

De burgemeester van Jeruzalem, Ehud Olmert, kon deze week zijn oren niet geloven toen Israeliërs in een populair tv-programma de eenheid van Jeruzalem een fictie noemden. Het pittige debat had plaats naar aanleiding van een diplomatieke boodschap van de Europese Unie die stelde dat Jeruzalem niet de hoofdstad van Israel is maar krachtens resolutie 181 van de Algemene Vergadering van de VN uit 1947 een `corpus separatum' is en dienovereenkomstig een internationale status dient te krijgen. De meeste Israeliërs die tijdens het debat aan het woord kwamen – professoren, advocaten, acteurs en politici – gebruikten verschillende formuleringen om het Olmert duidelijk te maken dat het een fictie is over de eenheid van Jeruzalem te spreken. ,,De stad is verdeeld'', zei een bekende strafpleiter. ,,Ik ben bang om naar Oost-Jeruzalem (het door Israel geannexeerde Arabische deel van de stad) te gaan'', zei een actrice. ,,Jeruzalem is de internationale stad van de vrede en zou eigenlijk Jerushalom (shalom = vrede) moet heten'', zei een rabbijn.

Alleen kolonisten uit een nederzetting bij Jeruzalem waren het met Olmert eens dat aan de eenheid van Jeruzalem niet mag worden getornd. Zij deelden de verontwaardiging van Olmert dat uitgerekend de Duitse gezant in Israel uit naam van de EU een oude VN-resolutie (het delingsplan voor Palestina) had opgediept om Israels aanspraken op Jeruzalem te ondergraven.

De Duitse gezant vervulde deze functie omdat Duitsland thans het voorzitterschap van de EU-ministerraad bekleedt. In Israelische kranten werd dat nauwelijks in overweging genomen en werd Duitsland als boosdoener aangewezen. Onder bondskanselier Kohl had de Duitse gezant het niet gewaagd bij ons met `181' voor de dag te komen, werd in Israelische diplomatieke kringen gezegd. Men vroeg zich af of zijn opvolger Schröder in het dispuut tussen Israel en de EU over Jeruzalem aanleiding had gevonden om zich te bevrijden van de door de geschiedenis aan zijn land opgelegde speciale banden met het joodse land.

De directe aanleiding tot de diplomatieke spanning tussen Jeruzalem en Brussel is echter Israels heftige verzet tegen contacten van EU-ambassadeurs en ministers met Palestijnse leiders in Orient House in Oost-Jeruzalem, waarover de irritatie in Brussel zeer hoog was opgelopen. Waarschijnlijk om binnenlands-politieke redenen liet Jeruzalem de boodschap van de Duitse gezant uitlekken. Het komt de verkiezingspropaganda van premier Netanyahu wel goed uit zich tegen de EU over Jeruzalem sterk te maken. Er verschijnen nu in de Israelische kranten verkiezingsleuzen van Likud waarin Netanyahu als een sterke leider voor de eenheid van Jeruzalem staat. Hij kan zich natuurlijk heel goed herinneren dat de leuze `Peres verdeelt Jeruzalem' in de verkiezingscampagane van 1996 heel goed voor hem werkte. Aangezien de andere partijleiders die naar het premierschap dingen dat ook weten, haastten zij zich om ook hun onbreekbare steun aan de eenheid van Jeruzalem onder de Israelische vlag te onderstrepen.

Minister van Buitenlandse Zaken Ariel Sharon riep de gezanten in Israel gisteren naar Jeruzalem om het Israelische standpunt inzake Jeruzalem nog eens toe te lichten. Hij onthield zich echter van een rechtstreekse aanval op het EU-standpunt. Op de ambassadeurs maakte het optreden van Sharon weinig indruk. Sharon verscheen voor hen als een veldheer die de veroveringen van het Israelische leger in gewonnen oorlogen verdedigde en constateerde dat resolutie 181 ,,nietig'' is. Het westelijke deel van Jeruzalem werd door Israel in 1948 veroverd terwijl het oostelijke deel in 1967 op Jordanië werd veroverd.

Met de referentie van de EU aan resolutie 181 is er volgens diplomatieke kringen geen wijziging gekomen in het fundamentele Europese en Amerikaanse standpunt dat Israel en de Palestijnen krachtens het akkoord van Oslo over de uiteindelijke status van Jeruzalem moeten onderhandelen. Wat Brussel over het hoofd heeft gezien is dat voor de Palestijnen internationalisering van Jeruzalem ook geen oplossing is. Arafat staat op de deling van Jeruzalem, om Oost-Jeruzalem tot hoofdstad van de te stichten Palestijnse staat te kunnen uitroepen. Het EU-standpunt komt de Palestijnse diplomatie echter voorlopig wel goed uit omdat het de inlijving van Oost-Jeruzalem door Israel ondergraaft en daardoor de Palestijnse onderhandelingspositie versterkt.