Schimmel

In Amsterdam tref je de idioten niet in het bad, maar gewoon op straat aan. Doorgewinterde Amsterdammers zijn er allang aan gewend, maar als je er, zoals ik, nog maar betrekkelijk kort woont, sta je regelmatig versteld van het psychische wrakhout dat door het stadsbeeld schuift. Wat de psychiatrische hulpdiensten in de hoofdstad precies uitvoeren, weet ik niet, maar het is zonneklaar dat de intramurale zorg niet hun favoriete bezigheid is.

In zichzelf gekeerd, verwensingen mompelend, maar soms ook luid tierend en razend beweegt zich het leger der gebitloze gestoorden door de straten van vooral de binnenstad. Waar ze vandaan komen en waar ze heengaan – het is een mysterie.

Overdrijf ik? Hier is mijn oogst van de dag van gisteren.

Ik sta op de Lijnbaansgracht als een man mij in wandeltempo over de brug nadert. Er is vanuit de verte niets bijzonders aan hem te zien, totdat hij zich plotseling omdraait en ongeveer tien passen terugloopt, waarbij hij zijn bovenlichaam als een knipmes fanatiek op en neer beweegt. Dan draait hij zich opnieuw om en loopt weer normaal in mijn richting. In zijn ogen ligt de leegte van de krankzinnigheid.

's Avonds bezoek ik in De Balie een discussie over de witte illegalen. In de foyer loopt een vrouw van een jaar of zestig verwezen rond in versleten, veel te dunne zomerkleren. Op sommige plekken van haar gezicht ligt een schimmelachtige woekering. Ze klampt steeds mensen aan en vraagt dan om geld, maar het lijkt haar eerder om een praatje te gaan.

Andrée van Es leidt de bijeenkomst. Om haar heen zitten in een kring ongeveer twintig deskundigen. Dan komt mevrouw Schimmel binnen. Zij neemt doodgemoedereerd in de kring plaats. Na een korte, inleidende zin van Van Es neemt mevrouw Schimmel ongevraagd het woord. ,,Vanmiddag bij een Turkse mevrouw in het ziekenhuis geweest... toestand normaal... meisje neergestoken.''

Zo gaat het nog vijf minuten door. Dan maakt Van Es er vriendelijk een einde aan. De bijeenkomst gaat verder, maar wordt nu opgeluisterd door de hoest van mevrouw Schimmel: korte, tuberculeuze knorren die je in het merg raken als je er op gaat letten. De bezoekers worden onrustig en Van Es weet mevrouw Schimmel te overreden om buiten uit te hoesten.

Iedereen haalt opgelucht adem: we kunnen verder. De witte illegalen moeten in Nederland blijven, dat is de slotsom van deze bijeenkomst waarop vooral links Nederland zijn geweten laat spreken. Prachtig, maar wat doen we intussen met mevrouw Schimmel en haar vele lotgenoten?