Schaatsbond met rug tegen muur

Een turbulent schaatsseizoen wordt vanavond in Heerenveen afgesloten met het ijsgala. Wereldrecords, rellen en sportieve dieptepunten van olympische kampioenen kenmerkten het seizoen 1998-99.

Peter Mueller, tot gisteren bondscoach van de Nederlands sprintploeg en straks coach van het schaatsteam van Spaar Select, blufte zondag allerminst toen hij na de WK afstanden in Heerenveen de verwachting uitsprak dat de schaatsbond (KNSB) niet meer om de commerciële schaatsploegen heen kan. Alle toppers, behalve Ids Postma, rijden volgend seizoen in dienst van Sanex en Spaar Select.

Mueller keerde de bond die drie jaar zijn broodheer was de rug toe, en niet alleen uit financiële overwegingen. Maandenlang had hij bij de KNSB zijn wensen voor een vervolg in dienst van de bond kenbaar gemaakt en al die tijd gebeurde er niks. Pas toen Mueller en zijn sterren Jan Bos en Erben Wennemars vorige week hun vertrek naar de ploeg van Gianni Romme aankondigden, werd het Mueller duidelijk dat hoofdsponsor Aegon er veel aan gelegen was hen te behouden. Ergens in de `chain of command' tussen KNSB en Aegon moet er iets mis zijn gegaan, stelde Mueller in legertermen.

Of arrogantie van de macht, stroperigheid van een log bestuursapparaat of een combinatie van beide de oorzaak van deze miscommunicatie was geweest, het vertrek van de sprinters en de coach was onomkeerbaar. Zo was het vorig jaar na het olympische seizoen ook gegaan met Romme en Marianne Timmer. Beide tweevoudige olympische kampioenen kozen voor een commerciële ploeg, mede uit onvrede over het beleid van de bond. Timmer vertrok met Martin Hersman (uit de kernploeg van Henk Gemser) naar het Sanex-team van Rintje Ritsma, Romme richtte met Bob de Jong een nieuwe ploeg op, Spaar Select, niet eens voor veel meer geld dan wat ze bij de KNSB hadden kunnen krijgen.

Hoe moet het nu verder met de kernploegen? Henk Gemser wil niet langer dat zijn `winkel' een springplank wordt naar de commercie. Hij wil de garantie dat zijn schaatsers bij de kernploeg blijven. Over Ids Postma hoeft hij zich nog geen zorgen te maken. De Friese olympisch kampioen, die zaterdag de wereldtitel op de 1.500 meter won, heeft nog een contract dat hem tot het einde van het volgende seizoen aan Aegon bindt, dus aan de KNSB. De drie andere schaatsers uit de kernploeg, Jelmer Beulenkamp, Carl Verheijen en Jan Nijboer, laten zich af en toe zien op grote toernooien, maar moeten door Gemser nog worden klaargestoomd voor podiumplaatsen. De kernploegen zijn straks opleidingsinstituten voor talent; dit seizoen waren ze voor het laatst het huis waarin toppers pleegden te wonen. Hoewel de bond met financiële steun van Aegon nog koortsachtig probeert de overgebleven schaatsers binnenboord te houden, staan de meeste leden uit Muellers oude ploeg op het punt te tekenen bij Spaar Select.

Ook de vrouwenkernploeg allround zal niet in zijn huidige vorm blijven bestaan. Het team van Sijtje van der Lende telde dit seizoen slechts drie schaatssters: Sandra Zwolle, die stopt, Renate Groenewold en Barbara de Loor, die te kennen heeft gegeven dat ze straks hoe dan ook in een gemengde ploeg rijdt. Als voorbeeld staat haar het succes van de gemengde ploeg van Mueller voor ogen.

De organisatorische herstructurering die de bond binnenkort afrondt, zal noodgedwongen moeten samengaan met een andere opzet van de kernploegen. Waarom kiest de bond er bijvoorbeeld niet voor om voor grote internationale toernooien net als in het voetbal een nationale ploeg samen te stellen? Laat de schaatsers daar in hun eigen pakken rijden, maar wel met een royale vermelding van de naam van de hoofdsponsor van de bond, Aegon. Als bond en verzekeraar in het voortslepende conflict over reclame voet bij stuk houden en niet toestaan dat de commerciële ploegen bij worldcups, EK's en WK's in eigen pakken mogen rijden, bestaat de kans dat de bond voor de rechter aan het kortste eind trekt en daarna ook Aegon ziet afhaken. De hoofdsponsor is niet ongenegen een compromis te sluiten met de commerciële ploegen, zeker nu de meeste toppers niet meer onder de vlag van de KNSB schaatsen.

Terug naar de ijsbaan, waar Gianni Romme lange tijd de weg kwijt was. Hij torste de twee gouden olympische medailles aanvankelijk als een loden last met zich mee en was tot voor kort geen schim meer van de stayer die in Nagano regeerde. Op de EK allround in Heerenveen werd hij zelfs uitgefloten, maar een ingelaste vakantie naar de zon gaf hem zijn zelfvertrouwen en zijn vorm terug.

Het succes van Romme bij de WK afstanden, waar hij de vijf kilometer won en tweede werd op de tien kilometer, was ook het succes van zijn coach Ingrid Haringa. De oud-wielrenster en oud-schaatsster werd vorig jaar met wantrouwen in de schaatswereld verwelkomd. Als schaatscoach had ze namelijk geen enkele ervaring. Romme behield een rotsvast geloof in Haringa, wiens rol in de ploeg na de komst van wondercoach Mueller nog onduidelijk is.

Op datzelfde EK waar Romme faalde, kreeg de dit seizoen zeer constant presterende Ritsma de Europese titel in de schoot geworpen toen Ids Postma op de 500 meter onderuitging. Voor Postma was dat het begin van een lijdensweg. Door een samenloop van omstandigheden, waaronder zijn val, kwalificeerde hij zich niet voor de WK allround, zodat hij in Hamar zijn titel niet kon verdedigen.

Pas op de een na laatste dag van een turbulent seizoen, zaterdag in Heerenveen, sloeg Postma toe. De spannendste race van de WK afstanden leverde hem goud op, niet in de laatste plaats tot blijdschap van hoofdsponsor Aegon. ,,Aan het eind van het seizoen maken we de balans op'', zei Aegon-directeur communicatie Ton Elias vorig jaar na het vertrek van Romme en De Jong. De commerciële ploegen – vooral Sanex en Spaar Select – doen dat met meer plezier dan Aegon en de KNSB.