Winnen of sterven

Als twee profboksers worden markiezin de Merteuil en burggraaf de Valmont de film Dangerous Liaisons ingebracht. Haar taille wordt ingesnoerd door een handvol bediendes, zijn hoofd in warme doeken gevat. Met naald en draad wordt haar bustehouder tegen haar borsten aan genaaid, hij beschermt, met een soort puntzak, zijn gezicht tegen het poeder dat op zijn pruik gestoven wordt. En dan zijn ze klaar. Zij loopt van links naar rechts, hij van rechts naar links. Ieder in hun eigen paleis, maar toch is het duidelijk: deze twee moeten het tegen elkaar opnemen.

Er is, blijkt, een zeker liefde tussen hen. Er is zelfs passie geweest. Als wij hen ontmoeten zijn ze elkaars bondgenoten, tegen minder waardige tegenstanders, maar ten slotte kan het echte gevecht alleen maar tussen hen beiden gaan. Love is tenslotte a battlefield. Of, zoals het motto van de markiezin luidt: winnen of sterven.

De arena ligt in Parijs, eind achttiende eeuw. Het tijdperk waarvoor het woordt `decadent' is uitgevonden – al is de oorspronkelijke brievenroman van Choderlos de Laclos uitgesproken braaf en moralistisch vergeleken met het werk van tijdgenoot Sade. Liefde is een instrument om anderen te kwetsen en jezelf te eren. Het onderhouden van minnaars is sociaal even noodzakelijk als de aanwezigheid bij een opera (madame de Merteuil is Oscar-Wilde-achtig vilein als ze opmerkt dat een jonge ridder `een van de zonderlingen is die voor de muziek naar de opera komen').

Glenn Close en John Malkovich zijn schitterend. Vooral Close is een angstaanjagende intrigante, aangedreven door haar woede tegen de andere sekse en haar frustratie een vrouw te zijn. Als zij haar gezicht vertrekt bij goedbedoelde amateur-muziek, of gaapt bij de beschrijving van ware liefde, dan steekt het. Als Malkovich, in weerwil van zijn reputatie, écht valt voor de kuise en schone Michelle Pfeiffer, is zij genadeloos: ,,Een echtgenoot als rivaal? Hmm, dat is vernederend als u faalt en banaal als u slaagt.''

Maar Malkovich is een waardige tegenspeler. Hij is absoluut niet mooi, en hij heeft een, gezien de setting, hilarisch Amerikaans accent, maar hij is toch uitermate aantrekkelijk, sluipend gif. De kleine his die hij uitstoot naar een gehate kwaadspreekster. Samen maken zij alle liaisons in de film inderdaad levensgevaarlijk.

Dangerous Liaisons (Frears, VS, 1988), RTL4, 21.00-23.15u.