Een hobby

Op Bulkboek's Dag van de Literatuur in Den Haag ving ik vorige week een merkwaardig dialoogje op tussen schrijver Jules Deelder en criticus Hans Goedkoop, respectievelijk gast en gastheer op een van de vele talkshows. Deelder werd samen met Ronald Giphart en Serge van Duijnhoven ondervraagd door twee van de ruim zesduizend middelbare scholieren, die deze dag – bedoeld als kennismaking met de literatuur – bezochten.

Op zeker moment viel de naam van Anne Frank. ,,Aan dat dagboek vind ik nou geen moer aan'', zei Deelder ongevraagd. ,,Ik was trouwens laatst nog bij haar aan de deur, man, ze was mooi niet thuis. Het is nog maar de vraag of dat dagboek authentiek is. En is het nou zo goed? Ik vind De donkere kamer van Damocles veel beter. Als Anne Frank niet dood was geweest, dan was er niks van gekomen.''

,,Jij hebt iets met de nazi's'', zei Goedkoop.

,,De nazi's hadden één gebrek: ze hielden niet van jazz'', zei Deelder.

,,Die nazi's – leg eens uit wat voor hobby dat van je is'', zei Goedkoop.

,,Het was niet de onbelangrijkste stroming in de geschiedenis'', zei Deelder. ,,Je kunt over Hitler lullen wat je wilt, maar hij was wèl consequent. Hij heeft het in de jaren twintig allemaal opgeschreven, ze geloofden hem alleen niet. Mein Kampf zou op de scholen wel eens uitgebreid besproken mogen worden.''

Goedkoop liet het verder maar rusten. De zaal, gevuld met zo'n 500 scholieren en wat leraren, had zwijgend toegeluisterd. Er werd daarna nog veel gelachen, maar niet op dàt moment, alsof iedereen toch een beetje in zijn maag zat met Deelders opmerkingen.

Wat had Goedkoop moeten doen? Ingrijpen door ècht in discussie te gaan? Een keiharde grap maken, zoiets van: nu begrijp ik waarom jij er in je zwarte pakje en met je gladde, achterover gekamde haren altijd wilt uitzien als een Italiaanse fascist uit een film van Bertolucci?

Makkelijker gezegd dan gedaan. Zoiets volstrekt zich in een flits, en Deelder kan altijd doen alsof hij alleen maar lollig wilde zijn. Dat laatste valt te betwijfelen, temeer omdat Deelder al vaker dit soort opmerkingen heeft gemaakt. Het lijkt zelfs wel alsof hij steeds een stapje verder doet. Nu moeten we ook al gaan twijfelen aan de authenticiteit van Anne Franks dagboek. Daarmee komt Deelder wel in èrg bruin vaarwater.

Anne Frank is niet heilig, en de cultus rond haar persoon mag best op de korrel genomen worden, maar Deelder weet heel goed dat er geen enkele reden is om bij jonge scholieren twijfel te zaaien over de echtheid van dat dagboek.