TALENT 2

Het zou geen `aangeboren talent' zijn dat sommige kinderen al op hun zesde voortreffelijk piano spelen, maar een kwestie van oefening baart kunst, gekoppeld aan wilskracht en motivatie, zo viel te lezen in het artikel `Talent bestaat niet' (W&O, 20 februari). Een vreemde conclusie als we bedenken dat men niet eens de moeite heeft genomen het begrip als zodanig te definiëren dan wel zorgvuldig af te bakenen. Zo is door de psychologen gesteld dat `talent' domeinspecifiek' moet zijn. En inderdaad heet het in de volksmond dat iemand `talent voor muziek' heeft, terwijl men bedoelt dat de persoon bijvoorbeeld goed piano speelt. Op zichzelf heeft dit echter niets met `talent voor muziek' te maken, wel met motorische vaardigheden.

Het is domweg een ervaringsfeit dat als kinderen pianoles krijgen, er van meet af aan enkelen bij zijn die `uitblinken'. Waarin blinken ze uit? In vingervlugheid, bijvoorbeeld. Het gaat ze gewoon wat gemakkelijker af dan andere kinderen. We noemen dit ook wel `aanleg'. Is dat hetzelfde als talent? Laat ik het zo zeggen: het is niet fout als ik stel dat dit kind `talent voor pianospelen' heeft. En dan is het ook niet meer zo mysterieus als we vaststellen dat er kinderen zijn die van `extreem talent' getuigen. Bijvoorbeeld doordat ze over een `absoluut gehoor' beschikken: ze horen een toon en weten die feilloos te benoemen: 'Ah! cis contra-octaaf'.

Zelf heb ik op een voordrachtavondje van de plaatselijke muziekschool meegemaakt dat een jongen dwars door het geroezemoes heen, vrijwel feilloos clusters van akkoorden (gespeeld met 10 vingers!) kon benoemen. Dat `talent' zit 'm uiteraard in de hersenen, kennelijk is er iets in het auditorische gebied dat èrg goed `werkt'. En omdat het nu eenmaal zo is dat je jezelf geen absoluut gehoor kunt bezorgen, door je een beroerte te oefenen, noemen we het `aangeboren talent'.

Ergo: is de verklaring die de psychologen geven voor het feit dat sommige kinderen `beter in muziek' zijn dan anderen - het zou door hun `wilskracht' en `doorzettingsvermogen' komen - niet vele malen mysterieuzer? Vraag een neurowetenschapper wat `wilskracht' is en hij begint subiet te stotteren.