Referendum (1)

In het hoofdartikel van 8 maart wordt het pikant genoemd dat volgens de oude, in 1994 afgeschafte, procedure voor herziening van de Grondwet het referendumvoorstel zeker in de Eerste Kamer zou zijn gestrand.

De oude regeling, aldus de redenering, schrijft bij herziening van de Grondwet niet alleen verkiezing van een nieuwe Tweede Kamer voor, maar ook van een nieuwe Eerste Kamer. En in die nieuwe Eerste Kamer – op basis van de recente Statenverkiezingen – is het aantal tegenstanders van het referendum in de meerderheid.

De auteur slaat de plank mis. De ontbinding en nieuwe verkiezing van beide Kamers in geval van grondwetsherziening is in 1994 gewijzigd in ontbinding en verkiezing van alleen de Tweede Kamer omdat ontbinding en verkiezing van de Eerste Kamer een loze procedure is. Anders gezegd: volgens de oude regeling zou in mei 1998 niet alleen een nieuwe Tweede Kamer maar ook een nieuwe Eerste Kamer zijn gekozen.

Maar die `nieuwe' Eerste Kamer zou qua politieke samenstelling niet anders geweest zijn dan de oude Eerste Kamer, omdat het electoraat (de leden van provinciale staten) ongewijzigd was gebleven. Die `nieuwe' Eerste Kamer zou zijn blijven zitten tot eind mei van dit jaar.

Juist omwille van de overbodigheid is de oude regeling in 1994 afgeschaft. Pikant lijkt mij vooral dat volgens die oude regeling de Eerste Kamer de staatsrechtelijke plicht gehad zou hebben om het referendumvoorstel in tweede lezing te behandelen voordat de speciaal voor die tweede lezing gekozen Eerste Kamer vervangen zou zijn door de nieuwe Kamer van eind mei dit jaar. Premier Kok heeft een vrij sterk argument om de Eerste Kamer tot snelle behandeling aan te sporen.

Als de in 1994 afgeschafte regeling nog zou bestaan dan zou weigering van de Eerste Kamer om het referendumvoorstel nog voor het bijeenkomen van de nieuwe Eerste Kamer af te handelen met recht als obstructie kunnen worden omschreven.

Het kabinet moet het hebben van de oude Eerste Kamer maar heeft, gezien de constitutionele geschiedenis, ook het recht om het van de oude Eerste Kamer te willen hebben.