Politie snakt naar `een stukje bewustwording'

De politie zoekt naar zingeving. Daarom komen er geestelijke verzorgers in de korpsen. Tweeduizend Amsterdamse agenten leerden alvast `positief denken'. Bij een beweging die uitdraagt dat de wereld 5.000 jaar bestaat.

De cursus is een succes. Ze stralen, de agenten op de foto-voor-later. Ontspannen in uniform. Bijschrift: Police in Amsterdam at the end of their Positive Thinking Course. De foto staat in een wervende brochure van de spirituele beweging Brahma Kumaris ('A University for the World Learning for Life').

De politie zoekt bezinning. Of ,,zingeving'', zoals het heet in de onlangs gepubliceerde studie Onder je pet praten. Op verzoek van de vier politievakbonden onderzocht theologe S. de Wit de ,,wenselijkheid van geestelijke verzorging'' bij de politie. Met uitzondering van Amsterdam hebben politiekorpsen geen geestelijke verzorgers.

Daarin moet verandering komen, vinden ook de korpschefs J.Wiarda van de politieregio Haaglanden en H. Mostert van Limburg-Zuid. In deze regio's begint binnenkort een `pilot geestelijke verzorging'. Al naar gelang de behoefte wordt er een geestelijk verzorger aangesteld. Een Internet-adres met verwijzingen naar spirituele sites behoort tot de mogelijkheden. Of bezinningsbijeenkomsten, trainingen, themadiscussies.

Korpschef Mostert geeft `het verloederde hoertje' als voorbeeld. ,,Agenten beginnen met idealen. Maar als ze zo'n hoertje steeds weer tegenkomen, gaan de vragen knagen. Hoe zinvol is het leven van bepaalde mensen nog?'' Volgens bestuurder C.Groeneweg van de Algemeen Christelijke Politievakbond is dat iets heel anders dan de ,,Ratelband-achtige methoden'' van de Amsterdamse politie: ,,Positief denken? Dat klinkt als: we gaan eens even horen hoe geweldig we zijn.''

De Amsterdamse politiewoordvoerder K. Wilting zet eerst in op lage aantallen. ,,Enkele tientallen''. ,,Een paar honderd''. Maar de nieuwe Friese korpschef F. Wagenaar, tot voor kort districtschef in Amsterdam, windt er geen doekjes om. Ruim 2.000 Amsterdamse agenten, meer dan een derde van het ruim 5.300 personen tellende politiekorps, hebben de cursus Positief Denken sinds begin jaren '90 gevolgd. ,,Ik heb ze zelf gemotiveerd te gaan''. Dan moet Wilting dat beamen. Nog steeds wordt de cursus binnen het Amsterdamse korps aanbevolen.

De cassettebandjes met kalmerende geluiden (waterval, ruisende bossen) heeft hij er nooit gekocht. Voor het overige was Wagenaar zo enthousiast dat hij de cursus Positief Denken twee keer volgde. De lessen worden gegeven in de `Spirituele Akademie'. Dat is de Amsterdamse vestiging van Brahma Kumaris. ,,Heel theoretisch'' was het volgens Wagenaar. Linker hersenhelft, rechter hersenhelft, welke gedachte zit waar? Hoe beïnvloedt denken je handelen? ,,Ik heb er geleerd me niet meer druk te maken.'' Een voorbeeld? ,,Een aanrijding met letsel. Accepteer de ellende die je aantreft als een gegeven. En concentreer je op het opruimen van de rommel.''

Nee, zegt politiewoordvoerder Wilting, andere oud-cursisten zijn niet te spreken. ,,We moeten eerst intern bekijken hoe het nu zit met die Akademie.''

Brahma Kumaris heeft 4.000 centra in 77 landen. ,,De rode draad in hun ideeën is dat de wereld 5.000 jaar bestaat. En dan begint alles weer opnieuw'', zegt de Haagse ex-hoofdinspecteur van politie W. van Lien enthousiast. ,,Maar bij de cursus Positief Denken hoor je daar niks over, hoor.'' Van Lien, net met pensioen, wist ,,enkele tientallen Haagse agenten'' te motiveren voor de cursus. ,,Een stukje bewustwording.''

Met wat collega's gaf hij zich na afloop op voor de vervolgcursus `Raja Yoga'. Daar maakte hij kennis met ,,een schitterend verhaal''. Over een zich herhalende wereldgeschiedenis ging het - thans leven wij in het laatste tijdperk, gekenmerkt door rampen en zedeloos gedrag. In de brochures van Brahma Kumaris wordt daarover overigens met geen woord gerept. Maar een religieuze organisatie, vindt Van Lien ,,dat is Brahma Kumaris niet''.

Bij Brahma Kumaris in Amsterdamse kunnen medewerkers niets zeggen over de lessen Positief Denken voor agenten. Alleen cursusleidster J. Berg spreekt daarover. En zij is op het moment in Mount Abu, het hoofdkwartier in India. Medewerkster A. Rozema wil wel kwijt dat ze erg teleurgesteld is over de ,,niet-integere publicaties'' rond Brahma Kumaris. Op Internet is te lezen dat de beweging zou hebben aangekondigd dat de wereld dit jaar vergaat - op haar aanhangers na. Brahma Kumaris wil volgens de eigen brochures slechts ,,een positieve verandering in de wereld helpen bewerkstelligen'' De middelen: meditatie en positief denken.

De lessen in dat laatste, vijf keer een uur, zijn gratis. Maar volgens de brochure worden de centra van Brahma Kumaris ,,op vrijwillige basis'' gefinancierd door studenten en docenten. De cursus was kosteloos, zegt korpschef Wagenaar. Ook volgens A. Rozema van Brahma Kumaris is door de politie ,,nooit een donatie'' gedaan. Maar ze voegt daaraan toe: ,,Alle donaties zijn incognito. Als iemand een acceptgiro stuurt, wordt dat niet bekendgemaakt.'' Indirect heeft het positieve denken de politie wel wat gekost: Van Wagenaar mochten de agenten in diensttijd gaan. En wie buiten diensttijd ging, kon ,,als beloning'' een vrije dag krijgen.

Binnen de politie bestaat een technocratische stroming, zegt de Limburgse korpschef Mostert. ,,Die kiest voor pepperspray om emotie op afstand te houden.'' Efficiency is het trefwoord. Maar er is volgens Mostert ook een beweging van agenten die ,,warme communicatie'' willen.

Het overkoepelend Nederlands Politie Instituut (NPI), waar onder meer de Raad van Hoofdcommissarissen is ondergebracht, blijkt een motor op dat vlak. Toen S.Lammers er als woordvoerster kwam werken, viel het haar ook op: ,,Men is bij de politie heel erg met spiritualiteit bezig.''

NPI-directeur Daan van de Meeberg beaamt dat graag. Voor de politietop organiseerde hij bijeenkomsten over `spiritualiteit en leiderschap'. De diners met sprekers, onder wie oud-minister van Financiën en soefi-deskundige H.J. Witteveen, waren een succes. Van de Meeberg: ,,De politie zit dan ook middenin het veld van onbalans in het belief-system.''

Even is het stil.

Van den Meeberg legt uit. Dat gaat om ,,waarden, normen en wetenschap''. Agenten belanden in situaties waar normen en waarden botsen. ,,Neem de multiculturele samenleving. De normen en waarden van Marokkanen. Agenten vragen zich af: hoe zit het nou eigenlijk met deze wereld?''

Zij moeten ,,hun binnenkant'' durven verkennen, vindt Van de Meeberg. Zelf verheugt hij zich alvast op zijn volgende spirituele vakantie in centrum Findhorn, Schotland. ,,Ik wil er dolgraag een silence-week volgen.''

Is dat New Age, wellicht? ,,Nu ja. Dat label wordt ook verbonden aan een hoop onzin. Ik wil niet voor een halve zool worden uitgemaakt.''