Hollands Dagboek

Marnix van Rij (38) werkte bij de ABN en was wethouder in Wassenaar tot hij in 1994 compagnon werd bij Moret Ernst & Young Belastingadviseurs. Vorige week werd hij gekozen tot voorzitter van het CDA. Van Rij is getrouwd en heeft vier kinderen.

Woensdag 3 maart 1998

Onrustige nacht. Vroeger opgestaan dan normaal: 6.30u. Moest aan Enneüs Heerma denken. Integer en authentiek. Vandaag de Statenverkiezingen. Ik heb op het congres `een verrassend goede uitslag' voor het CDA voorspeld.

Van 8.30u tot 11.30u afspraken bij ME&Y, vervolgens op de fiets naar het Binnenhof voor een foto ten behoeve van het jaarverslag van ME&Y. De ervaren fotograaf vindt het Binnenhof een verkeerde locatie voor een partijvoorzitter. Mee eens. Het probleem wordt opgelost als Norbert Schmelzer op mij afstapt (met pet, het is snijdend koud), hij heeft zojuist een radio-interview in Nieuwspoort weggegeven. Zichtbaar gelukkig schiet de fotograaf een foto met Norbert Schmelzer.

Terug naar kantoor voor het wekelijkse overleg met Jaap de Hoop Scheffer. Direct hierna naar huis waar Max (6 jaar) al in zijn voetbalkleren rondloopt. Hij denkt dat er vanmiddag training is, maar het gaat niet door. Zijn oudere zussen Rozemarijn (10 jaar) en Sarah (8 jaar) gaan wel naar hockeytraining. Hij draagt het als een echte man. Snel met Margot gestemd. Terug naar kantoor, chauffeur (Leids student, heeft CDA gestemd, zegt-ie) rijdt mij in eigen auto naar Hilversum. Hoor op de radio dat slechts twintig procent is opgekomen om 15.00u.

Om 16.15u in de uitzending bij Jos Brink, krijg ongeveer tien minuten. Vooral het inleidend filmpje is lachwekkend: wie is Marnix van Rij? Antwoorden: die man heeft een winkel hier in de buurt, notaris, dirigent, die is van de VVD, van D66, hij lijkt op zijn voorganger?!?, en zowaar een drietal dat mij in verband bracht met het CDA. Na de uitzending bots ik in de hal van het NCRV-gebouw tegen Jan den Hartog, de voorzitter van de Raad van Bestuur van ME&Y op. Die had mij zojuist zonder geluid op tv gezien. Hij wijst grappenderwijs op zijn horloge en zegt, het is nog geen kwart over vijf. Part-time nietwaar?

Van 16.55u tot 18.00u gewerkt bij ME&Y Hilversum. Daarna naar het provinciehuis in Lelystad voor de uitslagenavond, nog mobiel wat gebeld met `hulptroepen aan de zijlijn'. Naast Margot heb ik een zeer beperkte kring van vertrouwelingen die mij zo nu en dan desgevraagd advies geven. Onafhankelijke, kritische geesten. Onderweg in wegrestaurant Hajé gegeten, ik word vaste klant, zat hier twee weken geleden ook, dat is dus in tien minuten een Hawaii Schnitzel wegslikken. Vergeet daar mijn creditcard (kom daar overigens 24 uur later achter), nadat ik mijn bankpasje al aan Margot heb uitgeleend (ook nooit meer teruggezien).

Op het Provinciehuis word ik opgewacht door de CvdK, de heer de Jager, schudt beleefd handje, belangstellend sla ik de warming-up van de media gade, daarna voor de zendtijd politieke partijen een tekst ingesproken over Enneüs Heerma.

Even voor achten komt de eerste voorlopige prognose; CDA 22,7 procent, dat is 0,2 procent minder dan bij de Staten vier jaar geleden en 4,3 procent hoger in vergelijking met TK'98. Later blijkt dat wij landelijk de grootste zijn met 24,4 procent. Kijk, dat noem ik nu een `verrassend goede uitslag'. Er heerst geen euforie, maar ingetogen vreugde. De vertrouwensband met de eigen kiezers is hersteld. Nu doorgaan op deze weg, één zwaluw maakt nog geen zomer. Velen feliciteren mij naar mate de avond vordert. Ik mompel iets van : ,,Je kan slechter beginnen als voorzitter.'' Mag nog niet weg van de voorlichter, terwijl ik gewoon naar bed wil. Kijk toch nog naar het debat. Ad Melkert komt daar niet goed uit. Jaap zit er relaxed bij. Hij doet dat goed. Niet te overdreven, niet te bescheiden. Ik heb sympathie voor Thom de Graaf. Klasse, een fair loser, maar wel een loser. Paul Rosenmöller zit letterlijk op rozen. Hans Dijkstal weet het tegenvallende resultaat voor de VVD met zijn bekende souplesse weg te masseren. Eén ding is zeker: in dat kabinet-Kok II wordt het er niet vrolijker op. Prompt valt het licht uit tijdens de uitzending. Een voorteken?

Donderdag

6.59u opgestaan, kranten gelezen, ben altijd als eerste wakker, de kinderen geholpen met aankleden, dat wil zeggen de jongste, Anna (5 jaar), die steevast iedere ochtend aan mij vraagt: ,,Papa, mag ik gymmen vandaag?'' Vindt zij kennelijk interessant, zij heeft overigens gips om haar armpje, maar dat is volgens haar een extra reden om halsbrekende toeren uit te halen. Het blijft een `anarchiste'.

Vertel de kinderen dat het CDA gewonnen heeft. Acht stralende blauwe ogen in vier frisse blonde koppies.

Moet om 9.30u bij de Rabo in Rotterdam zijn. Rijd vandaag in de `grafbak' van Margot, een dertien jaar oude Mercedes Station, slechts 280.000 km op de teller, van binnen behangen met verantwoorde flora en fauna. Er wordt geleefd in die auto, uiterst representatief voor mij derhalve.

Kom iets te laat bij de Rabo in Rotterdam. Daarna Woerden, in restaurant `de Markies', lunch met DB. Later partijbureau (brieven tekenen), vervolgens ME&Y (brieven tekenen en e-mailen).

In de hal van het Moret-gebouw komt een mobiel bellende Bas Eeenhoorn, kandidaat-voorzitter van de VVD, mij feliciteren. Ik denk: Ja, Bas, enkele weken geleden schreef je in een interview de christen-democratie de geschiedenisboeken in. Het kan verkeren. Op weg naar een bijeenkomst van `Confrontatie met de Toekomst' in de Gertrudiskapel te Utrecht dwalen mijn gedachten af naar een verlegen puber op een feestje, midden jaren zeventig. Men heeft mij uitgenodigd voor een debatavond met Doekle Terpstra (voorzitter CNV), Hannie van Dijk (ICCO) en Jacobien Geel (theologe en programmamaakster IKON). Het debat komt onvoldoende uit de verf, daar moeten wij scherper in worden. Directere keuzes durven voorleggen. Het initiatief van de avond is de navolging waard. Ik word getroffen door een tekst aan de wand van de kapel: `Hij die gedoopt is zal zalig zijn.'

In bed lees ik nog iets uit het boek van Nico ter Linden.

Vrijdag

In de mediatoren op het Binnenhof heb ik een radiointerview met Frits Spits. Ik vertel de anekdote dat ik als hoofredacteur van de schoolkrant op het Chr. Gymnasium Sorghvliet al politieke analyses schreef over het kabinet-Den Uyl, wat mijn rector drs. F. Nauta er toe bracht om bij de uitreiking van mijn einddiploma te zeggen: ,,Vroeg of laat komt Marnix van Rij in de politiek.'' Op gedistingeerde afstand dus.

De hele middag de ene zakelijke bespreking na de andere, ook nog een gesprekje over het CDA. Om 18.30u de week in de Moret-bar met twee afrondende biertjes weggespoeld. Arriveer om 19.30u thuis en sein mobiel de bestelling voor patat en mayonaise in bij Theo van Schie's Kwalitaria het Eethuisje: de kinderen rekenen daarop. Breng Anna en Max naar bed. Na een enerverende week val ik als een blok in slaap om 0.00u. Als Margot een kwartier later arriveert, wil ze nog even wat drinken, zij heeft op de Academie in Amsterdam een goede beoordeling gehad. Wij besluiten morgen verder te praten.

Zaterdag

Uitgeslapen tot 7.25u, joggen van 7.30u tot 8.10u, immers mens sana in corpore sano. Om 9.00u naar Amsterdam voor de begrafenis van Enneüs Heerma in de Noachkerk in Amsterdam-Noord. De kerk puilt uit. In de speeches komt de mens, echtgenoot, vader en vriend goed naar voren. Soberheid en eenvoud vieren de boventoon, een typisch calvinistische dienst van Woord en Gebed. Als verre nazaat van het volk der `Kleine Luyden' herken ik het.

Psalm 121 staat centraal. Wat mij raakt is het verhaal van de bergwandeling in Noorwegen en het goddelijke van de natuur. Als panentheïst geloof ik daar ook in. Het is heel bijzonder dat vele actieve politici, ook van de andere partijen, acte de présence gaven. In de stoet stellen zich markante, nuchtere Friezen op. Goeie koppen, zo weggelopen uit het boek Hoe God verdween uit Jorwerd van Geert Mak. Mijn gedachten zijn bij zijn vrouw, Anke, en zijn kinderen – 54 jaar is te vroeg, uit eigen ervaring weet ik wat dat voor kinderen kan betekenen, maar de mens wikt en God beschikt.

Om 12.30u weer naar Wassenaar. Eerst een bezoek aan mijn moeder (74 jaar), het gaat niet goed met haar. Tot vorig jaar was zij kerngezond en vitaal. Zij heeft een terugslag. Onderweg naar zuid-Limburg met Margot hebben wij een intensief gesprek. Wij brengen het weekend door met de compagnons van ME&Y regio Holland-Midden in Château St. Gerlach, een absolute aanrader voor eenieder die gesteld is op historie, natuur, sfeer en gastronomie. Margot hoopt dat ze ,,straks naast een héééél interessante man komt te zitten'', nadat haar eerste tafelheer haar geen woord waardig had gegund, maar ja, accountants zijn niet altijd spraakzaam, die moeten kunnen rekenen. De band blijkt op navraag van Friese origine te zijn (`The Nightshift Partyband').

Zondag

Om 8.45u wakker, dat is pas echt uitslapen, naar huis gebeld om te vragen hoe het met de kids is. Max `de filosoof' heeft met voetbal gewonnen (3-0). Rozemarijn `de sociale' verloren met hockey (0-2), Sarah `de emotionele' is ziek. Op tv naar een eucharistieviering gekeken, wat is de bron van ons leven? Daarna naar een Turks bad (vreemde volgorde), maar goed, het Château heeft veel te bieden. Niet collectief ontbeten, want daar heb ik een hekel aan en anders Margot wel. Lunch in Maastricht, vond deze wel aardig: 't leve is väöl te kort um slechte wien te drinken.

Maandag

Veel te vroeg wakker, 5.15u, blijf liggen tot 6.59. In guur weer joggen langs de Maas, van de ene oever naar de andere. Ik vind die binnenschepen wel stoer. Om 8.00u telefoongesprek met Hanja Maij-Weggen, vanaf 8.45 tot 10.30 bij Moret in Maastricht gewerkt, daarna naar de député Jean Bronckers, vervolgens lunch met de gouverneur Berend Jan van Voorst tot Voorst in 't Plenske, gevolgd door bezoek aan Philip Houben (burgemeester van Maastricht) en Theo Bovens (wethouder in Maastricht). De sfeer bij de CDA'ers in Limburg is goed na deze uitslag.

Samen met Theo naar Roermond voor een bijeenkomst met de provinciale afdeling. De bijeenkomst is uitermate goed voorbereid (vijf clusters), de bijdragen zijn constructief. Het CDA-Limburg zoals ik dat leer kennen is een schoolvoorbeeld van de goed gemotiveerde brede volkspartij die het CDA moet zijn. Een behoorlijk aantal ideeën zou de partij ter harte moeten nemen: minder centralistisch, meer inhoud, meer bewogenheid, meer actie.

Dinsdag

Om 6.59u wakker, breng de kinderen naar school. De hele dag bij Moret gewerkt. Die afwisseling vind ik een verademing, `politiek engagement met een zekere distantie' noem ik dat. Alleen de lunch in het Promenade-hotel was politiek, op uitnodiging van de minister-president van Luxemburg, Juncker, en zijn minister van Justitie, samen met Jaap de Hoop Scheffer en Paul Russel in zijn hoedanigheid van honorair-consul van Luxemburg. Juncker was wezenlijk geïnteresseerd in de verkiezingsuitslag. Ook hem was ter ore gekomen dat het in Paars II behoorlijk rommelt. Ter sprake komt dat Paars voor het eerst financiële tegenwind heeft. Nu komt het op de echte stuurmanskunst van zondagskind Zalm aan. Verder werd geconstateerd dat Europa met het wegvallen van Helmut Kohl een leiderschapsprobleem heeft. Christen-democraten moeten per definitie pro-Europa zijn. 's Middags weer goed declarabel bezig geweest.

's Avonds vergadering op het partijbureau met de provinciale lijsttrekkers, voorzover aanwezig, en Hannie van Leeuwen en Jos Werner. Evaluatie verkiezingsuitslag en campagne per provincie, vooruitblik op onderhandelingen en verkiezing Eerste Kamer. Het gevecht om de restzetel is begonnen.

Woensdag 10 maart

6.59u op, moet om 8.15u weg, ik heb een belangrijk acquisitiegesprek in Hoevelaken. Margot is not amused. Maar goed, het gesprek loopt goed, mooie opdracht. Over nieuwe, interessante opdrachten heb ik niet te klagen.

Om 12.00u overleg met Jaap de Hoop Scheffer. Beiden zijn wij ervan overtuigd dat CDA met een alternatief moet komen voor de problematiek van de lastenverlichting van het kabinet. Lunch met een CDA-kennis die in de IT-branche werkt, ja, wij zitten nog overal, vooral ook mijn generatiegenoten, dat wordt nogal eens onderschat. Dit bevestigt dat de spirit terug is. Weg uit het `pauvre-moi' hoekje. Het CDA heeft de ideeën en de mensen.