De vegetarische slager

Michaël Zeeman had eerder een televisieprogramma dan een televisie. In 1994 presenteerde hij voor het eerst zijn toenmalige boekenprogramma Nachtsalon. In 1996 kocht hij zijn eerste toestel. Hij kijkt nog steeds niet veel, maar een principiële keuze is dat niet. ,,Ik moet ervoor naar mijn slaapkamer - daar zit de kabelaansluiting - en daar heb ik niet altijd zin in.''

Werken voor een medium dat hij niet goed kende, vond hij in het begin wel een hele rare ervaring. Maar kom, je het moet ook weer niet overdrijven. ,,Je hebt toch ook slagers die vegetariër zijn?'' Triomfantelijk: ,,Er zijn in elk geval heel veel uitgevers die niet lezen!''

In zijn huidige boekenprogramma, Zeeman met Boeken, praat hij met drie gasten over Literatuur. ,,De spanning zit in de passages, niet in het geheel'', zeggen ze bijvoorbeeld tegen elkaar. En: ,,Dat is dat vitale in de stijl waar jij het ook over hebt.'' Of ze beklagen zich erover dat de `range van de personages in een boek nogal beperkt is'. Het programma is bedoeld voor mensen die op een actieve manier met literatuur bezig zijn, zegt Zeeman. ,,Niet voor mensen die denken, o shit, we gaan op vakantie, heeft iemand misschien nog ergens een detective liggen?''

`Detektieve', zegt hij, niet `dietektif'. Ook in het programma wordt erg zorgvuldig gearticuleerd, met name door Zeeman zelf. Voor Max Pam ooit aanleiding hem op te roepen geen Duits meer te spreken, omdat het Zeeman zoveel energie leek te kosten om zijn zinnen grammaticaal op de rails te houden, dat hij aan het eigenlijke gesprek niet meer toekwam.

Zeeman pakt de dingen nu eenmaal grondig aan, zo zegt hij. Voor zijn programma neemt hij een hele stapel boeken door, om er uiteindelijk vier te selecteren die een bepaalde onderlinge verwantschap hebben. Een thema dat zijn gasten er overigens niet eens altijd uithalen. Maar vaak, constateert Zeeman tevreden, hebben ze aan het eind van de uitzending toch het gevoel dat de boeken iets gemeenschappelijks hebben. Ook al is dat dan soms iets anders dan wat hij zelf bedacht had.

In de keuze van die gasten is Zeeman al even acribisch. Uit `een beperkte voorraad mensen die ik ongelooflijk leuk en goed vind' maakt hij steeds wisselende combinaties. Soms verdwijnt er iemand, omdat Zeeman die persoon dan zo vaak gezien heeft `dat er een bepaalde sipheid optreedt, dat je wel weet wat hij gaat zeggen'. Ook mensen die in andere televisieprogramma's te zien zijn, mogen niet meer op zijn rode designbankjes over boeken komen praten. Zo verdween Stephan Sanders uit het panel omdat hij een eigen programma begon, en verkoos Nelleke Noordervliet De Tafel van Pam op Net 5. Zeeman ergert zich nu eenmaal aan de recycling-gewoontes van televisieland. Zelf gaat hij toch ook niet in `zoiets vreselijks als Herexamen' zitten?